سرمایه گذاری یا قمار بازی
زمان مطالعه 4 دقیقه
انتشار ۱۶ آذر ۱۳۹۹
تعداد بازدید 1129
سطح مبتدی

سرمایه گذاری یا قمار بازی؟

بدون شک هیچ‌کس نسبت به کسب درآمد و ثروت‌افزایی بی‌میل نیست. طبق تعریف علم اقتصاد «افراد عقلایی به دنبال حداکثر کردن منافع و حداقل‌کردن زیان خود هستند». همگی می‌دانیم انسان ذاتا بی‌نهایت‌طلب است. در این نوشته قصد صحبت در مورد تمایز بین سرمایه گذاری در بورس و  قمار بازی به دلیل وجه اشتراک بین این دو، یعنی اهرم افزایش بازده پول خواهیم داشت.

هیجان در بورس

زمان‌هایی که هیجان بازار سرمایه در جامعه بسیار بالا است، میل افراد جهت قرارگیری در این موج و در مسیر ثروت‌افزایی بالا رفته و روند جدیدی از جریان نقدینگی را به سمت این بازار ایجاد می‌شود. اما بیاییم نگاهی عمیق‌تر به این موضوع بیندازیم. طبیعتا مهمترین عاملی که یک فرد را می‌تواند به سمت یک فعالیت سوق دهد، دریافت حس مثبت حاصل از آن است.

هیجان بورس در موج پنجم

در مباحث تحلیل بازار سهام، مفهومی بنام موج پنجم یا موج جامانده‌ها وجود دارد که به زبان عامه همان حباب می‌شود. هرچقدر این موج بیشتر شود، در واقع حباب بازار بزرگتر شده و هر چقدر این حباب بزرگتر شود، ریسک بازار و احتمال زیان افراد بسیار بالاتر می‌رود.

قمار چیست؟

قمار به معنای ساده یعنی بدست آوردن پول از سرمایه فرد دیگر. در قمار بر سر دارایی‌های نامتعارف شرط‌بندی می‌شود و یک نفر برنده و طرف مقابل قطعا بازنده است. بنابراین سرمایه گذاری در بورس قمار نیست، بلکه هدایت نقدینگی جامعه در مسیر درست برای رشد اقتصاد است. در واقع بورس یک بازار مولد است که به پویایی اقتصاد جامعه کمک می‌کند و باعث رونق اقتصادی می‌شود. 

در بازار بورس افراد با دیدگاه و اهداف مختلفی اقدام به سرمایه گذاری می‌کنند. بنابراین همه افراد یک شکل نیستند. تحقیقات زیادی نشان می‌دهد که رفتار بازار بورس بیش از آنکه از عوامل اقتصادی تاثیر بپذیرد، متاثر از رفتار غیرعقلایی و هیجانی افراد است. بنابراین اگر دچار رفتار هیجانی در خرید و فروش سهام خود شدید، آن را به مبحث قمار ربط ندهید. بهتر است در ادامه برای روشن شدن مفهوم رفتار هیجانی و غیرعقلایی افراد، مثالی را بررسی کنیم.

عواقب رفتار هیجانی

فرض کنیم فردی مبلغ ۱ میلیون تومان وارد سهام کرده است و طی چند معامله و در بازه زمانی ۱۰ روزه توانسته ۴۰% بازدهی کسب کند. در پایان ۱۰ روز، شخص از عملکرد مطلوب خود احساس رضایت می‌کند و احتمالا هیجانات مثبتی را تجربه خواهد کرد.

در این حالت فرد خود را در یک حاشیه امن از نظر ریسک متصور می‌شود، مبنی بر اینکه توانایی بالایی در معامله‌گری و کسب منفعت از بازار دارد. همین تصور موجب ورود سهم بیشتری از دارایی شخص به سمت سهام شده که بطور همزمان و ناخودآگاه ریسک خود را هم افزایش داده است. اما در قدم بعدی اگر نتواند مانند گذشته عمل کند چه اتفاقی می‌افتد؟

فرض کنیم حتی به میزان ۱۵% متحمل زیان شود. در این وضعیت شخص به مهارت و توانایی خود شک می‌کند. حس سرخوردگی شدیدی را تجربه می‌کند. اعتماد بنفس خود را از دست می‌دهد و احتمالا تا مدت‌ها نمی‌تواند مانند گذشته با حس بهتری معامله کند. همه این رفتارها ریشه در مباحث مالی رفتاری دارد.

زنگ خطر در این مرحله روشن می‌شود! (قمار یا سرمایه گذاری؟)

خطر بزرگ‌تر از این مرحله شروع می‌شود. این فرد به دلیل غلبه بر حس شکست، جبران زیان و تداعی روزهای خوب اقدام به تصمیمات کاملا هیجانی کرده و خود را در معرض ریسک‌های بسیار بزرگتری قرار می‌دهد. احتمالا دیده‌ایم عده‌ای تقریبا تمام زندگی خود را در بازار سرمایه از دست داده‌اند. در واقع فرد با خود لج می‌کند و مصمم می‌شود تا شرایط را به هر نحوی عوض کند. اما دانسته یا ندانسته وارد باتلاقی به نام هیجان کاذب شده است که هرچه آرامش خود را حفظ نکند بیشتر در آن فرو می‌رود. در این حالت است که بازار سهام می‌تواند مکانیزمی مانند قمار داشته باشد و در نهایت به همان خانمان‌سوزی منجر شود.بنابراین ممکن است فردی طی چند معامله موفق سود یا منفعت خوبی نسبت به سرمایه اولیه خود کسب کرده است، اما ممکن است معامله بعدی به قدری زیان‌آور باشد که سود گذشته را هم از بین ببرد. می‌توان گفت تفاوت بین یک معامله‌گر موفق و ناموفق در وهله اول مرتبط با موضوع مدیریت ریسک می‌شود که متاسفانه عده‌ی زیادی آن را نادیده گرفته و برای انجام آن اهمیتی قائل نمی‌شوند.

Reza Aliasgari کارشناس بازار سرمایه
guest
2 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین پر بحث ترین
Inline Feedbacks
View all comments
محسن

سلام
صميمانه ازتون تشكر ميكنم.برنامه آموزشي با برنامه ريزي عالي..قدم به قدم …

کارگزاری مفید

با سلام از حسن تدبیر شما سپاسگزاریم.