کاربرد ضریب بتا در سرمایه‌گذاری

کاربرد ضریب بتا در سرمایه‌گذاری
زمان مطالعه: 5 دقیقه
انتشار ۲۹ مهر ۱۴۰۲
تعداد بازدید: 13881
سطح نیمه حرفه ای

آنچه در این مطلب می‌خوانید:

ضریب بتا (β) چیست؟

ضریب بتا (β) معیاری است که براساس داده‌های تاریخی ارزش دارایی‌ها بدست آمده و معرف میزان ریسکی است که سرمایه‌گذار با تصاحب آن دارایی‌ها نسبت به شاخص معیار (معمولا شاخص کل بازار) متحمل می‌شود.

ضریب بتا وسیله‌ای برای ارزیابی ریسک و بازده یک سهم خاص یا سبدی از سهام در جریان حرکت کلی بازار است. ضریب بتا به عنوان یک ابزار مهم در تجزیه و تحلیل ریسک سیستماتیک شناخته می‌شود و به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا درک بهتری از حساسیت دارایی به تغییرات بازار داشته باشند.

مثال‌هایی از ضریب بتا

  • اگر ضریب بتای سهمی برابر با یک باشد، انتظار می‌رود افزایش و کاهش قیمت آن سهم درست مطابق افزایش یا کاهش بازار باشد.
  • اگر ضریب بتای سهمی بیشتر از یک باشد، نوسانات بازدهی آن سهم بیشتر از نوسانات بازار خواهد بود و به آن دارایی پرریسک گفته می‌شود. بالعکس، دارایی‌هایی که ضریب بتای آن‌ها کمتر از یک باشد، نوساناتی کمتر از نوسانات بازار را تجربه خواهند کرد و به آن‌ها دارایی کم‌ریسک گفته می‌شود.
  • اگر ضریب بتای سهمی دو باشد، افزایش و کاهش قیمت آن دو برابر شاخص بازار خواهد بود؛ یعنی هنگامی‌که بازار ۱۰ درصد رشد قیمت را تجربه می‌کند، قیمت این سهم ۲۰ درصد افزایش می‌یابد و زمانی که بازار ۱۰ درصد سقوط می‌کند، قیمت این سهم ۲۰درصد کاهش می‌یابد.
  • سهمی که بتای آن ۰.۵ است، اگر رشد شاخص بازار ۱۰ درصد باشد، رشد قیمت آن سهم پنج درصد خواهد بود و اگر بازار ۱۰درصد افت کند، ارزش این سهم پنج درصد افت خواهد کرد.
  • سهمی که بتای صفر دارد، با نوسانات بازار تغییر نمی‌کند و این بدان معنا است که نمی‌توان هیچ رابطه‌ای میان رشد و افت بازار و رشد یا افت این سهم پیدا کرد.
  • همچنین اگر سهمی بتای منفی داشته باشد، رفتار آن درست عکس رفتار بازار است؛ به‌عنوان‌مثال اگر بتای سهمی منفی یک باشد، درصورتی‌که بازار ۱۰ درصد رشد کند، ارزش این سهم ۱۰ درصد کاهش می‌یابد.

گفتنی است برای محاسبه بتای یک سبد از سهام یا صندوق سرمایه گذاری، کافی است بتای هر یک از سهام سبد دارایی مذکور را به دست آورده و میانگین موزون بتای آن‌ها را محاسبه کنیم که معادل بتای آن صندوق یا سبد از دارایی‌ها است.

بدیهی است که اگر ضریب بتای سبد یا صندوق‌سرمایه‌گذاری مشترک کوچک‌تر از یک باشد، هنگام کاهش ارزش بازار، ارزش دارایی‌های آن کمتر از بازار کاهش می‌یابد و ریسک سبد یا صندوق‌سرمایه‌گذاری مشترک در مقابل ریسک بازار پایین‌تر است.

فرمول ریاضی محاسبه ضریب بتا از کواریانس بازده سهم یا سبد و بازده بازار تقسیم بر واریانس بازده‌های بازار بدست می‌آید.

در جدول زیر تفسیر انواع ضریب بتا و تاثیر آن در یک صندوق سرمایه‌گذاری را مشاهده می‌کنید.

دامنه ضریب بتاتفسیرمثال
β > 1تغییرات صندوق بیش از تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۱/۲ (یعنی میزان ریسک بیشتر از شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق  %‌۱۲۰ رشد می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۱۲۰ افت می‌کند.
β = 1تغییرات صندوق برابر با تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق =۱ (یعنی میزان ریسک برابر با شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق هم % ۱۰۰رشد می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق هم % ۱۰۰افت می‌کند.
β بین 0 و 1تغییرات صندوق کمتر از تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۰/۸ (یعنی میزان ریسک کمتر از شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق %۸۰ رشد می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق %۸۰ افت می‌کند.
β = 0تغییرات صندوق هیچ ارتباطی با تغییرات شاخص ندارد
β بین 0 و 1-تغییرات صندوق کمتر از تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۰/۸- (یعنی میزان ریسک کمتر از شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق % ۸۰ افت می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۸۰ رشد می‌کند.
β = -1تغییرات صندوق برابر با تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = 1- (یعنی میزان ریسک برابر با شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق % ۱۰۰ افت می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۱۰۰ رشد می‌کند.
β < -1تغییرات صندوق بیش از تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۱/۲- (یعنی میزان ریسک بیشتر از شاخص بازار است)

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق % ۱۲۰ افت می‌کند.

اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۱۲۰ رشد می‌کند.

سرمایه‌گذاران برای گرفتن بهترین تصمیم در خصوص ترکیب دارایی‌ها و مدیریت ریسک خود در رابطه با صندوق‌های سهامی می‌توانند وارد سایت فیپیران شده بر روی قسمت صندوق‌ها کلیلک کرده و از بخش انواع صندوق‌ها ، صندوق‌های سهامی را انتخاب کرده و در جدول نمایش داده شده می‌توانند ضریب آلفا و بتا را مشاهده کنند.

سوالات متداول

ضریب بتا چیست؟

ضریب بتا معرف میزان ریسکی است که سرمایه‌گذار با تصاحب آن دارایی‌ها نسبت به شاخص معیار متحمل می‌شود.

اگر ضریب بتا برابر با یک باشد، نشانگر چه موضوعی است؟

انتظار می‌رود افزایش و کاهش قیمت آن سهم درست مطابق افزایش یا کاهش بازار باشد.

اگر ضریب بتا بالاتر از یک باشد نشان دهنده چیست؟

اگر ضریب بتای سهمی بیشتر از یک باشد، نوسانات بازدهی آن سهم بیشتر از نوسانات بازار خواهد بود و به آن دارایی پرریسک گفته می‌شود.

سهمی که ضریب بتا صفر دارد چگونه با نوسانات بازار تغییر می‌کند؟

سهمی که بتای صفر دارد، با نوسانات بازار تغییر نمی‌کند. این بدان معنا است که نمی‌توان هیچ رابطه‌ای میان رشد و افت بازار و رشد یا افت این سهم پیدا کرد.

Mohammad Farrokhian کارشناس بازار سرمایه
Subscribe
Notify of
guest
10 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین پر بحث ترین
Inline Feedbacks
View all comments
طاهر

دمتان گرم. مختصر و مفید توضیح دادید.

کارگزاری مفید

با سلام
هدف ما پیشرفت شماست. از همراهی شما مفتخریم.

بهرام

خیلی عالی بود سپاس

کارگزاری مفید

با سلام
از اینکه همراه ما هستید مفتخریم. با تشکر از حسن نظر شما

مجید علی زاده

با سلام خب اگر قرار باشد متخصصان صندوق ها فقط صبح تا شب در حال محاسبه مقایسه سبد نسبت به شاخص باشند خب چه کاریه .اصل این باید باشد که سبدها در زمان های مختلف متناظر با شاخص بهینه گردند نه اینکه منفعل باشند و فقط بتا محاسبه نمایند

کارگزاری مفید

با سلام.
لطفا جهت کسب اطلاعات در خصوص صندوق‌ها درخواست «مشاوره رایگان» ثبت نمایید تا مشاوران در اسرع وقت با شما تماس گرفته و راهنمایی‌های لازم را به شما ارائه دهند.

Mahmoud

آیا صندوقهای با بتا منفی اصلا ارزش خرید دارند؟

کارگزاری مفید

اگر سهمی بتای منفی داشته باشد، رفتار آن درست عکس رفتار بازار است؛ به‌عنوان‌مثال اگر بتای سهمی منفی یک باشد، درصورتی‌که بازار ۱۰ درصد رشد کند، ارزش این سهم ۱۰ درصد کاهش می‌یابد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان می‌توانید شماره همراه خود را در سایت کارگزاری مفید ثبت کنید تا مشاوران در اسرع وقت با شما تماس بگیرند.

سیداحمدموسوی

با سلام و سپاس
آیا ضریب بتا مخصوص صندوق است یا سهم نیز ضریب بتا دارد؟

کارگزاری مفید

ضریب بتا معیاری است که میزان ریسک سیستماتیک یا نوسان یک سهم را نسبت به شاخص کل در بورس نشان می‌دهد و صرفا مختص صندوق نیست.