کاربرد ضریب بتا در سرمایه‌گذاری
زمان مطالعه 4 دقیقه
انتشار ۲۷ فروردین ۱۳۹۹
تعداد بازدید 1975
سطح نیمه حرفه ای

کاربرد ضریب بتا در سرمایه‌گذاری

ضریب بتا (β) معیاری است که براساس داده‌های تاریخی ارزش دارایی‌ها بدست آمده و معرف میزان ریسکی است که سرمایه‌گذار با تصاحب آن دارایی‌ها نسبت به شاخص معیار (معمولا شاخص کل بازار) متحمل می‌شود.

ضریب بتا وسیله‌ای برای ارزیابی ریسک و بازده یک سهم خاص یا سبدی از سهام در جریان حرکت کلی بازار است.

برای درک کاربرد ضریب بتا به مثال‌های ذیل توجه کنید:

  • اگر ضریب بتای سهمی برابر با یک باشد، انتظار می‌رود افزایش و کاهش قیمت آن سهم درست مطابق افزایش یا کاهش بازار خواهد بود.
  • اگر ضریب بتای سهمی بیشتر از یک باشد، نوسانات بازدهی آن سهم بیشتر از نوسانات بازار خواهد بود و به آن دارایی پرریسک گفته می‌شود. بالعکس، دارایی‌هایی که ضریب بتای آن‌ها کمتر از یک باشد، نوساناتی کمتر از نوسانات بازار را تجربه خواهند کرد و به آن‌ها دارایی کم‌ریسک گفته می‌شود.
  • اگر ضریب بتای سهمی دو باشد، افزایش و کاهش قیمت آن دو برابر شاخص بازار خواهد بود؛ یعنی هنگامی‌که بازار ۱۰ درصد رشد قیمت را تجربه می‌کند، قیمت این سهم ۲۰ درصد افزایش می‌یابد و زمانی که بازار ۱۰ درصد سقوط می‌کند، قیمت این سهم ۲۰درصد کاهش می‌یابد.
  • سهمی که بتای آن ۰.۵ است، اگر رشد شاخص بازار ۱۰ درصد باشد، رشد قیمت آن سهم پنج درصد خواهد بود و اگر بازار ۱۰درصد افت کند، ارزش این سهم پنج درصد افت خواهد کرد.
  • سهمی که بتای صفر دارد، با نوسانات بازار تغییر نمی‌کند و این بدان معنا است که نمی‌توان هیچ رابطه‌ای میان رشد و افت بازار و رشد یا افت این سهم پیدا کرد.
  • همچنین اگر سهمی بتای منفی داشته باشد، رفتار آن درست عکس رفتار بازار است؛ به‌عنوان‌مثال اگر بتای سهمی منفی یک باشد، درصورتی‌که بازار ۱۰ درصد رشد کند، ارزش این سهم ۱۰ درصد کاهش می‌یابد.

گفتنی است برای محاسبه بتای یک سبد از سهام یا صندوق سرمایه گذاری، کافی است بتای هر یک از سهام سبد دارایی مذکور را به دست آورده و میانگین موزون بتای آن‌ها را محاسبه کنیم که معادل بتای آن صندوق یا سبد از دارایی‌ها است.

بدیهی است که اگر ضریب بتای سبد یا صندوق‌سرمایه‌گذاری مشترک کوچک‌تر از یک باشد، هنگام کاهش ارزش بازار، ارزش دارایی‌های آن کمتر از بازار کاهش می‌یابد و ریسک سبد یا صندوق‌سرمایه‌گذاری مشترک در مقابل ریسک بازار پایین‌تر است.

فرمول ریاضی محاسبه ضریب بتا از کواریانس بازده سهم یا سبد و بازده بازار تقسیم بر واریانس بازده‌های بازار بدست می‌آید.

در جدول زیر تفسیر انواع ضریب بتا و تاثیر آن در یک صندوق سرمایه‌گذاری را مشاهده می‌کنید.

دامنه ضریب بتاتفسیر
β > 1تغییرات صندوق بیش از تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۱/۲ (یعنی میزان ریسک بیشتر از شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق  %‌۱۲۰ رشد می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند،صندوق % ۱۲۰ افت می‌کند.
β = 1تغییرات صندوق برابر با تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق =۱ (یعنی میزان ریسک برابر با شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند، صندوق هم % ۱۰۰رشد می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق هم % ۱۰۰افت می‌کند.
0 < β < 1تغییرات صندوق کمتر از تغییرات
شاخص و هم جهت با آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۰/۸ (یعنی میزان ریسک کمتر از شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق %۸۰ رشد می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند،صندوق %۸۰ افت می‌کند.
β = 0تغییرات صندوق هیچ ارتباطی با تغییرات شاخص ندارد
0 > β > -1تغییرات صندوق کمتر از تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۰/۸- (یعنی میزان ریسک کمتر از شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق % ۸۰ افت می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۸۰ رشد می‌کند.
β = -1تغییرات صندوق برابر با تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = 1- (یعنی میزان ریسک برابر با شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق % ۱۰۰افت می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۱۰۰رشد می‌کند.
β < -1تغییرات صندوق بیشاز تغییرات
شاخص و عکس آن بوده
ضریب بتای صندوق = ۱/۲- (یعنی میزان ریسک بیشتر از شاخص بازار است)
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ رشد کند،صندوق % ۱۲۰ افت می‌کند.
اگر شاخص بازار % ۱۰۰ افت کند، صندوق % ۱۲۰ رشد می‌کند
Mohammad Farrokhian کارشناس بازار سرمایه
guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments