آشنایی با انواع روش‌های تامین مالی
زمان مطالعه 5 دقیقه
انتشار ۲۹ آذر ۱۳۹۹
تعداد بازدید 2644
سطح مبتدی

آشنایی با انواع روش‌های تامین مالی

از گذشته، بانک‌ها نقش بسزایی در تامین مالی داشته‌اند و با اعطای وام نیاز افراد به سرمایه را برطرف می‌کردند. امروزه با رشد و توسعه بازار سرمایه، امکان تامین مالی از طریق انتشار برخی اوراق بهادار در بازار سرمایه فراهم شده است.

ماهیت ابزارهای تامین مالی پذیرش‌شده در بازار سرمایه

یکی از اهداف کلان بازار سرمایه، افزایش نقش بازار سرمایه در تامین مالی فعالیت‌های مولد اقتصادی است. با هدف رفع نیازهای مالی دولت و بنگاه‌های اقتصادی و نیز پاسخگویی به تقاضای سرمایه‌گذاران، بستر پذیرش و معامله انواع ابزارهای تامین مالی در بازار سرمایه کشور ایجاد شده است.

ابزارهای تامین مالی پذیرش‌شده در بازار سرمایه از لحاظ ماهیت در دسته‌های زیر قرار می‌گیرند:

۱- اوراق بهادار از نوع حق مالی مانند سهام عادی

۲- اوراق بهادار مبتنی بر حق مالی مانند صندوق های سرمایه گذاری قابل معامله در بورس

۳- اوراق بهادار با درآمد ثابت مانند اوراق مشارکت و گواهی سپرده

۴- ابزارهای مالی ترکیبی (صکوک) مانند صکوک مرابحه، صکوک استصناع، صکوک اجاره

۵- دارایی‌های جایگزین مانند صندوق زمین و ساختمان و صندوق پروژه

بررسی انواع روش‌های تامین مالی

تامين مالی از طریق گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه گذاری

گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌ گذاری یکی از ابزارهای تامین مالی است که فقط بانک‌ها و مؤسسات اعتباری مجاز به انتشار آن هستند. سپرده‌های مدت‌دار ویژه سرمایه گذاری در دو نوع خاص و عام تعریف شده‌اند.

الف) سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه گذاری عام، سپرده‌ای با سررسید مشخص است که نزد بانک‌ها و مؤسسات اعتباری افتتاح می‌شود. بانک‌ها و مؤسسات اعتباری در قبال افتتاح سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌ گذاری عام، گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌ گذاری عام صادر می‌کنند.

ب) سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه گذاری خاص، سپرده‌ای با سررسید مشخص است که بانک‌ها و مؤسسات اعتباری با هدف تامین مالی طرح‌های سودآور تولیدی و ساختمانی و خدماتی جدید و نیز توسعه و تکمیل طرح‌های سودآور موجود افتتاح می‌کنند. بانک‌ها و مؤسسات اعتباری در قبال افتتاح سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌ گذاری خاص، گواهی سپرده مدت‌دار ویژه سرمایه‌ گذاری خاص صادر می‌کنند.

تامين مالی از طریق اوراق مرابحه (صکوک مرابحه)

اوراق مرابحه، اوراق بهادار بانام و قابل نقل‌و‌انتقال است که دارنده آن به صورت مشاع مالک مال یا دینی است. این اوراق بر اساس قرارداد مرابحه منتشر می‌شوند. نهاد واسط در اوراق مرابحه، پس از خرید دارایی مورد نیاز بانی از فروشنده، آن را در قالب فروش اقساطی (قرارداد مرابحه) به بانی منتقل می‌کند.

دارایی‌های موضوع انتشار اوراق مرابحه می‌تواند هر یک از موارد زمین، ساختمان و تأسیسات، ماشین‌آلات و تجهیزات، وسایل حمل‌ونقل موجودی مواد و کالا باشد. رویه اجرایی انتشار صکوک مرابحه به شرح زیر است:

تامین مالی از طریق اوراق بهادار در بازار سرمایه

تامين مالی از طریق اوراق استصناع (سفارش ساخت)

اوراق بهادار بانام یا بی‌نام قابل نقل و انتقالی است که دارنده آن مالک مشاع دارایی پایه قرارداد استصناع باشد. اوراق استصناع قراردادی است که به موجب آن یکی از طرفین قرارداد در مقابل مبلغی معین، ساخت و تحویل دارایی مشخصی را در زمان معینی در آینده متعهد می‌شود. رویه اجرایی انتشار صکوک استصناع به شرح زیر است:

تامین مالی از طریق اوراق استصناع

تامین مالی از طریق اوراق اجاره (صکوک اجاره)

اوراق بهادار بانام و قابل نقل‌وانتقالی است که نشان‌دهنده مالکیت مشاع دارنده آن در دارایی مبنای انتشار اوراق است. اوراق اجاره با هدف تأمین منابع مالی مورد نیاز برای خرید یک دارایی یا مجموعه‌ای از چند دارایی و اجاره آن‌ها به بانی منتشر می‌شود. در اوراق اجاره، نهاد واسط دارایی را از فروشنده خریداری کرده و سپس آن را به بانی اجاره می‌دهد.

 دارایی‌های موضوع انتشار اوراق اجاره می‌تواند زمین، ساختمان و تأسیسات، ماشین‌آلات و تجهیزات و وسایل حمل‌ونقل باشد. انواع اوراق اجاره عبارتند از:

الف) اجاره به شرط تملیک: در پایان مدت اجاره، مالکیت دارایی به مستأجر منتقل می‌گردد.

ب) اجاره با اختیار فروش: در پایان مدت اجاره، موجر اختیار دارد که در صورت تمایل، دارایی را با قیمت تعیین‌شده به مستأجر بفروشد.

رویه اجرایی انتشار صکوک اجاره به شرح زیر است:

تامین مالی از طریق اوراق اجاره

تامین مالی از طریق صندوق زمین و ساختمان

صندوق زمین و ساختمان نهادی مالی است که با دریافت مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار تأسیس شده و به جمع‌آوری سرمایه از عموم افراد و تخصیص آن به سرمایه‌ گذاری در ساخت پروژه ساختمانی مشخص‌شده در امیدنامه صندوق می‌پردازد. با فروش واحدهای ساختمانی پروژه، سود به دست آمده، میان سرمایه‌گذاران صندوق تقسیم می‌شود.

دوره فعالیت صندوق از ابتدای اولین روز کاری بعد از دریافت مجوز از سازمان بورس، تا پایان تسویه صندوق است. برای مشاهده لیست صندوق‌های زمین و ساختمان، به وبسایت TSETMC مراجعه کنید.

تامین مالی از طریق صندوق پروژه

هدف از ایجاد صندوق سرمایه‌ گذاری پروژه، جمع‌آوری منابع مالی مورد نیاز پروژه از سرمایه‌گذاران و اختصاص آن به اجرای پروژه صندوق تا مرحله بهره‌برداری است. منظور از پروژه، طرح تولیدی یا خدماتی است که مشخصات آن در امیدنامه صندوق و در طرح توجیهی پروژه درج شده است. دوره فعالیت صندوق از ابتدای اولین روز کاری بعد از دریافت مجوز از سازمان بورس و اوراق بهادار شروع شده و تا پایان انحلال یا تبدیل صندوق ادامه می‌یابد.

صندوق پروژه برای انجام پروژه مورد نظر، یک شرکت سهامی خاص به نام شرکت پروژه تأسیس می‌کند که آن شرکت، پس از تکمیل شدن پروژه و آغاز بهره‌برداری از آن، به یک شرکت سهامی عام تبدیل شده و در بورس یا در بازاری خارج از بورس، پذیرش و قابل معامله ‌می‌شود.

تامین مالی از طریق اوراق مشارکت

اوراق مشارکت، اوراق بهادار بانام یا بی‌نامی است که به موجب قانون، به قیمت اسمی مشخص و برای مدت معین و با هدف اجرای طرح‌های سودآور تولیدی، خدماتی و ساختمانی منتشر می‌شود و به سرمایه‌گذاران واگذار می‌شود. هر ورقه مشارکت، نشان‌دهنده میزان قدرالسهم دارنده آن در مشارکت است.

رویه اجرایی انتشار اوراق مشارکت به شرح زیر است:

فرآیند انتشار اوراق مشارکت در بازار سرمایه

منبع: بروشور “روش‌های تامین مالی از طریق بورس اوارق بهادار”، ناشر: بورس اوراق بهادار تهران

Reza Aliasgari کارشناس بازار سرمایه
guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments