نحوه انحصار وراثت در بازار سرمایه و کارگزاری مفید

یکی از سوالاتی که در فرآیند انحصار وراثت برای بازماندگان فرد متوفی ایجاد می‌شود این است که چگونه می‌توان به دارایی‌های متوفی در بازار سرمایه که تحت نظارت کارگزاری مفید قرار دارد، دستیابی پیدا کرد و آن‌ها را بین وراث تقسیم کرد؟ در ادامه ضمن بررسی ۳ حالت مختلف، به معرفی راهکار متناسب با هر وضعیت پرداخته می‌شود.

نکته: در صورتی که امور انحصار وراثت توسط وکیل پیگیری شود، وکیل باید از تمامی وراث، وکالت‌نامه رسمی برای انجام این فرایند دریافت کرده باشد. مدارک موردنیاز در این حالت شامل وکالت‌نامه و مدارک هویتی وکیل، گواهی فوت متوفی، گواهی انحصار وراثت، گواهی پرداخت مالیات بر ارث که نام سهام شرکت در آن درج شده باشد، مدارک هویتی متوفی و تمامی وراث، و همچنین برگه سهام است.

۱) متوفی در حساب کاربری خود در سامانه معاملاتی کارگزاری مفید وجه نقد دارد

در این شرایط، یکی از وراث باید درخواست خود را به‌همراه مدارک موردنیاز شامل گواهی فوت، شناسنامه متوفی، وکالت‌نامه یا گواهی انحصار وراثت، به‌همراه آدرس ایمیل، از طریق پشتیبانی چت آنلاین کارگزاری مفید ارسال کرده یا به‌صورت حضوری به یکی از شعب کارگزاری مفید مراجعه کند. در این مرحله، کارگزاری مفید طی نامه‌ای رسمی، موجودی حساب متوفی را به اداره دارایی اعلام می‌کند و نامه را از طریق ایمیل در اختیار شخص مراجعه کننده قرار می‌گیرد تا وی نیز آن را تحویل اداره دارایی کند. همچنین در صورتی که متقاضی به نسخه دارای مهر فیزیکی (مهر گرم) نیاز داشته باشد، می‌تواند بنا به درخواست خود برای دریافت نامه به‌صورت حضوری به یکی از شعب کارگزاری مفید مراجعه کند.

 در ادامه، اداره دارایی نیز پس از کسر مالیات و عوارض از مانده حساب، موجودی قابل تقسیم بین وراث را طی نامه‌ای رسمی به کارگزاری مفید اعلام می‌کند و نامه را در اختیار مراجعه کننده قرار می‌دهد. به دنبال آن، یکی از وراث نیز باید با همراه داشتن این نامه، گواهی فوت متوفی، برگه انحصار وراثت، کپی شناسنامه و کارت ملی تمامی وراث و مشخصات حساب بانکی تمام وراث شامل شماره حساب و شماره شبا، به یکی از شعب کارگزاری مفید مراجعه کند.

در نهایت کارگزاری مفید مبالغ مشخص شده توسط اداره دارایی را به حساب بانکی وراث واریز می‌کند.

نکته: چنانچه شخص متوفی هم در حساب کاربری خود در کارگزاری مفید وجه نقد داشته باشد و هم در پرتفوی سپرده‌گذاری خود در کارگزاری‌ مفید، اوراق بهادار داشته باشد (حالت‌های ۱ و ۲)، باید کلیه مراحل مربوط به هر دو حالت فوق انجام شود.

۲) متوفی مالک واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری تحت مدیریت کارگزاری مفید است

ممکن است متوفی قبلا در صندوق های سرمایه گذاری مبتنی بر صدور و ابطال تحت مدیریت کارگزاری مفید سرمایه‌گذاری کرده باشد و مالک واحدهایی از این صندوق‌ها باشد. 

مراحل دریافت وجه نقد حاصل از واحدهای صندوق، مشابه مراحل ذکرشده در حالت دوم است؛ با این تفاوت که وراث باید هنگام مراجعه، علاوه بر سایر مدارک، نامه درخواست ابطال صندوق با امضای تمامی وراث یا وکیل قانونی آن‌ها یا وکالت‌نامه‌ای که در آن به فروش صندوق‌های تحت مالکیت متوفی یا سایر دارایی‌های وی تحت عنوان صندوق‌های سرمایه‌گذاری اوراق بهادار اشاره شده باشد را نیز به همراه داشته باشند. در این شرایط، کارگزاری مفید طی نامه‌ای رسمی مبلغ تقریبی ارزش واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری تحت تملک متوفی را به اداره دارایی اعلام می‌کند. در نهایت پس از انجام مراحلی که در حالت ۲ اشاره شد، وجه ناشی از واحدهای صندوق بین وراث تقسیم شده و به حساب بانکی آن‌‌ها واریز می‌شود.

نکته: تنها می‌توان وجه نقد مربوط ارزش واحدهای صندوق تحت تملک متوفی را بین وراث تقسیم کرد و خود واحدهای صندوق، قابل تقسیم نیستند.

۳) متوفی دارای سهام عدالت یا وجه نقد در سامانه سهام عدالت کارگزاری مفید است

اگر فرد متوفی در حساب سامانه سهام عدالت کارگزاری مفید خود، هرگونه دارایی مانند سهام عدالت ابتدا، یکی از وراث متوفی باید به درگاه یکپارچه ذینفعان بازار سرمایه مراجعه کند. در این مرحله، متقاضی با وارد کردن کد ملی و تاریخ تولد متوفی در بخش “امور سهام عدالت متوفیان” و زیربخش “استعلام نوبت تشکیل پرونده”، می‌تواند مطمئن شود که آیا زمان تشکیل پرونده متوفی فرا رسیده است یا خیر.

در صورتی که زمان تقسیم سهام نرسیده باشد، متقاضیان باید منتظر نوبت تشکیل پرونده خود باشند. اما اگر زمان تقسیم سهام فرا رسیده باشد، یکی از وراث باید به همراه مدارک لازم به شعب منتخب کارگزاری مفید یا شعب بانک‌های منتخب (بانک‌های ملی، ملت، تجارت و پارسیان) مراجعه کند.
مدارک لازم برای انجام انحصار وراثت سهام عدالت، شامل تصویر کارت ملی و صفحه اول شناسنامه متوفی، اصل یا تصویر برابر با اصل کارت ملی و صفحه اول شناسنامه تمامی وراث تعیین‌شده در گواهی حصر وراثت، اصل یا تصویر برابر با اصل گواهی حصر وراثت متوفی، اصل یا تصویر برابر با اصل وصیت‌نامه در صورتی که متوفق دارای وصیت‌نامه بوده‌اند و ارائه اصل یا تصویر برابر با اصل گواهی پرداخت مالیات بر ارث مندرج بر سهام عدالت می‌شود.

مطالعه بیشتر در رابطه با اقدامات و مراحل لازم برای دریافت سهام عدالت متوفی: پیگیری سهام عدالت متوفی

توجه: حتما قبل از هرگونه مراجعه به شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، آخرین اطلاعات و جزئیات مربوط به تقسیم اوراق بهادار یا سهام عدالت تحت مالکیت شخص متوفی را در سایت شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، قسمت سوالات متداول و نقل و انتقال قهری، مطالعه کنید.

سوالات متداول