قیمت تئوریک چیست و چگونه محاسبه می‌شود؟

احتمالا تاکنون نام قیمت تئوریک را نشنیده باشید؛ اما جالب است بدانید این قیمت در تمامی سامانه‌های معاملاتی قابل رویت بوده و نقش مهمی در معاملات روزانه دارد. قیمت تئوریک در مرحله پیش‌گشایش یا پیش‌پایانی به صورت پویا محاسبه می‌شود و برای تعیین قیمت حراج آغازین و حراج پایانی کاربرد دارد.

مفهوم قیمت تئوریک سهم

قیمت تئوریک سهم، قیمتی است که در مرحله پیش‌گشایش بازار بورس به‌طور مداوم محاسبه شده و با عنوان قیمت تئوریک گشایش به نمایش گذاشته می‌شود. این قیمت در واقع همان قیمت صفر تابلو در نخستین روز معاملاتی پس از افزایش سرمایه محسوب می‌شود.

مرحله پیش‌گشایش زمانی است که پیش از آغاز رسمی معاملات برگزار می‌شود و در آن سرمایه‌گذاران تنها امکان ثبت سفارش خرید و فروش را دارند، اما هیچ معامله‌ای انجام نمی‌گیرد.

پس از پایان این مرحله، فرآیند حراج آغازین بر اساس آخرین قیمت تئوریک گشایش صورت می‌گیرد. در این زمان، سفارش‌هایی که با قیمت اعلام‌شده منطبق باشند، تطبیق داده شده و معاملات آغاز می‌شود.

قیمت تئوریک چطور محاسبه می‌شود؟

‌قیمت تئوریک همان قیمتی است که در طول جلسه پیش گشایش یا پیش پایانی به صورت پیوسته محاسبه و با عنوان قیمت تئوریک گشایش یا قیمت تئور‌یک پایانی برای عموم منتشر می‌شود.

سازوکار مورد استفاده برای تعیین قیمت‌ تئوریک‌ در جلسات پیش گشایش، حراج آغازین، پایش پایانی، حراج پایانی و سایر حراج‌های تک قیمتی مورد استفاده در بورس‌ اوراق بهادار یکسان و به شرح گا‌‌‌م‌های زیر است:

۱. در صورتی که تنها یک قیمت دارای بیشترین حجم قابل معامله باشد، قیمت تئوریک گشایش برابر قیمتی‌ است که در آن بیشترین حجم ورقه‌ی بهادار قابل معامله شود.

۲. در صورتی که بیش از یک قیمت دارای بیشترین حجم قابل معامله باشد، قیمتی است که در آن حداقل تفاوت میان حجم خرید و فروش وجود دارد. به عبارت دیگر، قیمتی که با حجم معاملاتی یکسان، حداقل مقدار اجرا نشده را داشته باشد.

۳. در صورتی که بیش از یک قیمت دارای بیشترین حجم قابل معامله باشد و قیمت‌ها با حجم و سفارش‌های اجرا نشده یکسان باشند، نزدیکترین قیمت با قیمت پایانی روز قبل به عنوان ‌قیمت تئو‌ریک گشایش در نظر گرفته می‌شود.

۴. در صورتی که بیش از یک قیمت دارای بیشترین حجم قابل معامله باشد و سه مورد بالا برای آنها یکسان باشد، بالاترین قیمت انتخاب می‌شود.

پس از پایان مرحله پیش گشایش (یا پیش پایانی)، حراج آغازین (یا حراج پایانی) بر اساس آخرین قیمت تئوریک گشایش انجام می‌شود. در این مرحله، به محض اعلام قیمت تئو‌ریک گشایش، سفارش‌های مشمول قیمت‌ تئوریک‌ با یکدیگر منطبق و معامله می‌شوند.

بیشتر بخوانید: شاخص قیمت TEPIX در بورس چیست؟

نکته‌ای در مورد قیمت تئو‌ریک که بهتر است بدانید

برخی اوقات قیمت‌ تئوریک‌ گشایش توسط بورس تایید نمی‌شود. این اتفاق معمولاً در صورتی رخ می‌دهد که قیمت حاصل از حراج (قیمت‌ تئوریک گشایش) بر روی سقف یا کف دامنه نوسان ‌قیمت قرار گیرد. در این حالات به فعالان بازار اطلاع‌رسانی می‌شود. مرحله‌ی پیش گشایش برای یک بازه زمانی تعیین شده توسط بورس (معمولاً ۳ دقیقه)، ادامه پیدا می‌کند و در صورتی که این قیمت از نظر بورس مشکوک به دستکاری یا سایر شرایط نامتعارف نباشد، قیمت کشف شده پس از گذشت این زمان اضافه به عنوان قیمت‌ تئوریک‌ گشایش پذیرفته می‌شود. شایان ذکر است که در مدت زمان اضافه، امکان اصلاح، حذف و ارسال سفارش جدید در دامنه نوسان سهم امکان‌پذیر است.

قیمت بازگشایی سهم بعد از افزایش سرمایه

همان‌طور که اشاره شد، زمانی که شرکتی افزایش سرمایه می‌دهد، نماد آن برای برگزاری مجمع بسته می‌شود و تا زمان بازگشایی مجدد امکان معامله نخواهد داشت. پس از بازگشایی، سهم می‌تواند در چند حالت مختلف قرار گیرد:

رشد بالاتر از قیمت تئوریک: اگر سهم پیش از افزایش سرمایه در شرایط مطلوبی قرار داشته و روند صعودی برای آن پیش‌بینی شود، معمولاً پس از مجمع فوق‌العاده قیمت بازگشایی بیشتر از قیمت تئوریک خواهد بود. این وضعیت سود قابل‌توجهی برای سهامداران به همراه دارد.

کاهش کمتر از قیمت تئوریک: در حالتی دیگر، اگر سهم پیش از مجمع رشد زیادی کرده باشد، ممکن است پس از افزایش سرمایه با فشار عرضه و افت قیمتی مواجه شود. در این شرایط قیمت بازگشایی کمتر از قیمت تئوریک تعیین می‌شود.

برابری با قیمت تئوریک: گاهی نیز قیمت بازگشایی دقیقاً برابر با قیمت تئوریک سهم است. در این حالت، موفقیت افزایش سرمایه وابسته به اجرای برنامه‌ریزی صحیح از سوی شرکت خواهد بود تا هم شرکت و هم سهامداران از فشار و زیان احتمالی در امان بمانند.

قیمت تئوریک سهم به‌عنوان معیاری مهم در بازار سرمایه، ابزاری شفاف برای تعیین ارزش منصفانه سهم پس از رویدادهایی چون افزایش سرمایه به شمار می‌رود. این قیمت به سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا بدون تاثیر هیجانات لحظه‌ای بازار، ارزش واقعی سهام را بر مبنای فرمول‌های مالی و تغییرات سرمایه محاسبه و تحلیل کنند. درک مفهوم و نحوه محاسبه قیمت تئوریک، دیدگاه منطقی‌تری به سرمایه‌گذاران می‌دهد و زمینه تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر در خرید یا فروش سهام را فراهم می‌سازد. به‌طور کلی، آشنایی با این مفهوم یکی از گام‌های کلیدی در مدیریت ریسک و دستیابی به بازدهی پایدار در بورس است.

سوالات متداول