کارمزد معاملات

زمان مطالعه 5 دقیقه
انتشار ۶ آبان ۱۳۹۹
تعداد بازدید 20723
سطح مبتدی

معاملات بازار سرمایه مانند معاملات در هر بازار دیگری با هزینه‌هایی همراه است. این هزینه‌ها شامل کارمزد ارکان مختلف بازار سرمایه مانند کارگزار، شرکت سپرده‌گذاری مرکزی، شرکت مدیریت فناوری و … و نیز هزینه مربوط به مالیات است.

نکات مربوط به هزینه معاملات

  • به محض انجام معامله، هزینه‌های مربوط به آن از طرفین معامله دریافت می‌شود.
  • کلیه هزینه‌های معاملات، به صورت خودکار در حساب نزد کارگزار طرفین معامله لحاظ می‌شود.
  • در معاملات بازار سرمایه، از خریدار مالیاتی دریافت نمی‌شود و فقط فروشنده باید مالیات پرداخت کند. 
  • همه معاملات بازار سرمایه مشمول مالیات نمی‌شوند. به عنوان مثال، معاملات واحدهای صندوق سرمایه گذاری معاف از مالیات است.
  • هزینه انجام معامله ارتباطی به سود یا زیان طرفین معامله ندارد و تنها به ارزش معامله وابسته است. به عبارت دیگر، مهم نیست که فروشنده سود کرده است یا زیان کرده است و به هر حال، باید هزینه‌های معامله را بپردازد.
  • با توجه به نوع هر ورقه بهادار، کارمزد ارکان مختلف بازار سرمایه و در نتیجه کارمزد معاملات آن تعیین می‌شود.

واریز ۳۷/۵٪ از کارمزد کارگزاری‌ها به حساب صندوق توسعه بازار

مطابق با دستور العمل‌ها، معادل ۳۷/۵ درصد از درآمد ناشی از کارمزد معاملات سهام و حق تقدم سهام کارگزاری‌ها به حساب صندوق سرمایه گذاری مشترک توسعه بازار واریز می‌شود. این کار با هدف حمایت از حقوق و منافع سرمایه‌گذاران در بازار اوراق بهادار صورت می‌پذیرد.

محاسبه کارمزد معاملات ۵ میلیون ریالی و کمتر 

بر اساس مصوبه‌ سازمان بورس اوراق و بهادار تهران در تاریخ ۱۳۸۶/۱۰/۳۰، سقف کارمزد دریافتی کارگزاران برای معاملاتی که ارزش آن‌ها ۵ میلیون ریال (۵۰۰ هزارتومان) یا کمتر باشد، مبلغ ۲۰ هزار ریال (۲ هزار تومان) در نظر گرفته شده است. با این حساب کارگزاران می‌توانند برای هر معامله ۵۰۰ هزار تومانی یا کمتر، مبلغ ۲ هزار تومان کارمزد دریافت کنند. علی‌رغم این مصوبه، کارگزاری مفید در معاملات ۵۰۰ هزار تومانی یا کمتر، سقف کارمزد را دریافت نکرده و کارمزد متناسب با هر معامله را لحاظ می‌کند.

به‌عنوان مثال، در عرضه اولیه «ددانا» که قیمت تمام شده آن کمتر از ۵۰۰ هزار تومان بود، کارگزاری مفید علی‌رغم این‌که امکان لحاظ مبلغ ۲ هزار تومان به‌عنوان کارمزد برای هر معامله را داشت، مبلغ ۷۷۲ تومان را دریافت کرد.

کارمزد معاملات در بورس اوراق بهادار

کارمزد خرید و فروش سهام و حق تقدم سهام در بورس اوراق بهادار تهران و فرابورس ایران به تفکیک ارکان مختلف به شرح زیر است:

بورس|فرابورس
شرح کارمزدخریدفروش|خریدفروش
کارگزاری۰/۰۰۱۹ ۰/۰۰۱۹| ۰/۰۰۱۹ ۰/۰۰۱۹
صندوق توسعه بازار۰/۰۰۱۱۴ ۰/۰۰۱۱۴| ۰/۰۰۱۱۴ ۰/۰۰۱۱۴
بورس یا فرابورس۰/۰۰۰۲۵۶ ۰/۰۰۰۲۵۶| ۰/۰۰۰۲۵۶ ۰/۰۰۰۲۵۶
سپرده گذاری مرکزی۰/۰۰۰۰۹۶۰/۰۰۰۱۴۴| ۰/۰۰۰۰۹۶ ۰/۰۰۰۱۴۴
مدیریت فناوری۰/۰۰۰۰۸۰/۰۰۰۱۲| ۰/۰۰۰۰۸ ۰/۰۰۰۱۲
حق نظارت سازمان۰/۰۰۰۲۴۰/۰۰۰۲۴|۰/۰۰۰۱۶ ۰/۰۰۰۲۴
مالیات۰۰/۰۰۵|۰ ۰/۰۰۵
جمع کل۰/۰۰۳۷۱۲۰/۰۰۸۸|۰/۰۰۳۶۳۲ ۰/۰۰۸۸

با توجه به جدول فوق، مجموع کارمزد برای خرید و فروش سهام در بورس ۰/۰۱۲۵۱۲ و در فرابورس ۰/۰۱۲۴۳۲ یا به صورت تقریبی ۱/۲۵٪ می‌باشد. در ادامه ضمن آشنایی با مفاهیم ارزش خالص و ارزش ناخالص سفارش، به ارائه مثال‌هایی در این خصوص می‌پردازیم.

ارزش خالص و ارزش ناخالص سفارش

ارزش ناخالص سفارش عبارت است از حاصل ضرب قیمت در حجم سفارش. ارزش خالص سفارش نیز از لحاظ شدن هزینه‌های مربوط به معامله در ارزش ناخالص سفارش به دست می‌آید.

 در یک معامله، طرف خریدار باید مبلغی به اندازه ارزش ناخالص سفارش به اضافه هزینه‌های مربوط به آن را بپردازد. به فروشنده نیز مبلغی برابر با ارزش ناخالص سفارش منهای هزینه‌های مربوط به آن، پرداخت می‌شود. به عبارت دیگر:

CB = (P×V) + Cb

CS = (P×V) – Cs

P: قیمت V: حجم (تعداد) Cb: هزینه خرید Cs: هزینه فروش

CB: ارزش خالص سفارش خرید CS: ارزش خالص سفارش فروش

مثال

فرض کنید سهام شرکت الف در بورس اوراق بهادار تهران پذیرش شده و معامله می‌شود. شخصی برای خرید ۱,۰۰۰ سهم از این شرکت به نرخ ۲۰,۰۰۰ ریال ثبت سفارش کرده است و در همین نرخ، معامله انجام شده است. می‌دانیم مجموع کارمزدی که خریدار و فروشنده برای این معامله باید بپردازند به ترتیب معادل ۰/۰۰۳۷۱۲ و ۰/۰۰۸۸ حاصل ضرب قیمت در تعداد سهام معامله شده است. خواهیم داشت:

CB = (P×V) + Cb = (۲۰,۰۰۰×۱,۰۰۰) +  [( ۲۰,۰۰۰×۱,۰۰۰)×۰/۰۰۳۷۱۲] = ۲۰,۰۷۴,۲۴۰

CS = (P×V) – Cs = (۲۰,۰۰۰×۱,۰۰۰) –  [( ۲۰,۰۰۰×۱,۰۰۰)×۰/۰۰۸۸] = ۱۹,۸۲۴,۰۰۰

در این معامله، خریدار مبلغ ۲۰,۰۷۴,۲۴۰ ریال پرداخت کرده است و در طرف مقابل، فروشنده مبلغ ۱۹,۸۲۴,۰۰۰ دریافت می‌کند.

در مثالی دیگر، فرض کنید سهام شرکت ب در فرابورس ایران پذیرش شده و معامله می‌شود. شخصی برای خرید ۳,۰۰۰ سهم از این شرکت به نرخ ۴۰,۰۰۰ ریال ثبت سفارش کرده است و در همین نرخ، معامله انجام شده است. می‌دانیم مجموع کارمزدی که خریدار و فروشنده برای این معامله باید بپردازند به ترتیب معادل ۰/۰۰۳۶۳۲ و ۰/۰۰۸۸ حاصل ضرب قیمت در حجم سهام معامله شده است. خواهیم داشت:

CB = (P×V) + Cb = (۴۰,۰۰۰×۳,۰۰۰) +  [(۴۰,۰۰۰×۳,۰۰۰)×۰/۰۰۳۶۳۲] = ۱۲۰,۴۳۵,۸۴۰

CS = (P×V) – Cs = ( ۴۰,۰۰۰×۳,۰۰۰ ) –  [(۴۰,۰۰۰×۳,۰۰۰)×۰/۰۰۸۸] = ۱۱۸,۹۴۴,۰۰۰

در این معامله، خریدار مبلغ ۱۲۰,۴۳۵,۸۴۰ ریال پرداخت کرده است و در طرف مقابل، فروشنده مبلغ ۱۱۸,۹۴۴,۰۰۰ دریافت می‌کند.

لازم به ذکر است که کارمزد معامله سهام با سایر اوراق بهادار مانند اوراق با درآمد ثابت، گواهی سپرده کالایی، واحدهای صندوق‌های قابل‌معامله (ETF) و … متفاوت است. برای اطلاع از جزئیات کارمزد همه اوراق بهادار قابل معامله در بازار سرمایه ایران می‌توانید به گزارش “سقف نرخ کارمزدها و خدمات در بازار سرمایه ایران” تهیه شده توسط اداره نظارت بر بورس‌ها مراجعه کنید.

محمد فرخیان کارشناس بازار سرمایه
guest
4 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین پر بحث ترین
Inline Feedbacks
View all comments
سجاد مغربی

بسیار عالی ممنون از مثال

کارگزاری مفید

با سلام
رضایت شما باعث افتخار ماست. با تشکر

حسین شهیدی

سلام. عالی توضیح داده شده. خلاصه، مفید، کامل و دقیق. واقعا ممنون از زحماتتون.

کارگزاری مفید

با سلام
از توجه و حمایت شما سپاسگزاریم.