انواع دارایی جاری و غیر جاری در ترازنامه مالی

همان‌طور که می‌دانید یکی از مهم‌ترین معیارهای سنجش وضعیت مالی و سوددهی شرکت‌‌ها، ارزیابی صورت‌های مالی آن‌هاست که بررسی آن منعکس‌کننده اطلاعات مالی و شرایط دارایی‌ها و بدهی‌های یک شرکت خواهد بود. ترازنامه که یکی از مهم‌ترین صورت‌های مالی است، وضعیت مالی یک بنگاه اقتصادی را در یک زمان مشخص نشان می‌دهد. این گزارش مالی که معمولاً در پایان یک دوره مالی تهیه می‌شود، شامل سه بخش اصلی دارایی‌ها، بدهی‌ها و سرمایه است. هدف از ترازنامه، ارائه تصویری دقیق از منابع مالی و تعهدات یک واحد اقتصادی است که توسط یک نهاد حسابرسی تهیه و تایید می‌شود. درترازنامه انواع دارایی جاری و غیر جاری شرکت نمایش داده می‌شود.

دارایی به اموال یا منابع اقتصادی متعلق به یک شرکت گفته می‌شود که شامل «منابع اقتصادی»، «تسلط مالکانه واحد تجاری» بوده و «قابلیت تبدیل به پول نقد» را داشته باشد.

دارایی جاری چیست؟

دارایی جاری (Current Asset) به هر نوع دارایی اطلاق می‌شود که انتظار می‌رود طی یک سال یا کمتر به پول نقد تبدیل شود یا مصرف گردد. این دارایی‌ها شامل پول نقد، معادل‌های نقدی، حساب‌های دریافتنی و موجودی کالا می‌شوند. دارایی‌های جاری به عنوان دارایی‌های کوتاه‌مدت نیز شناخته می‌شوند و نقش مهمی در تأمین نقدینگی و مدیریت مالی کوتاه‌مدت شرکت‌ها ایفا می‌کنند.

الف – انواع‌ دارایی‌‌ جاری

• موجودی نقد: موجودی نقد: منظور از موجودی نقد، وجوه نقد و سپرده‌های بدون سررسید است.
• سرمایه‌ گذاری‌های کوتاه‌مدت: منظور از سرمایه‌ گذاری کوتاه‌مدت، سرمایه‌ گذاری‌ است که تا تاریخ سررسید آن کمتر از یکسال باقی‌مانده باشد.
• حساب‌ها و اسناد دریافتی تجاری: منظور تمام مطالبات یک واحد تجاری است که انتظار می‌رود ظرف سال مالی آینده وصول شوند. این مطالبات در جریان فعالیت اصلی واحد تجاری، مثلا فروش کالا، ایجاد شده‌اند.
• پیش‌پرداخت‌ها: منظور از پیش‌پرداخت، پرداختی است که انتظار می‌رود طی سال مالی آینده به دارایی تبدیل شود. به‌عنوان مثال وجهی که برای خرید مقداری کالا پرداخته‌ شده و انتظار می‌رود آن کالا در سال مالی آینده تحویل گرفته شود.

اهمیت دارایی‌های جاری در ترازنامه

دارایی‌های جاری از عناصر کلیدی ترازنامه شرکت‌ها هستند و در ارزیابی سلامت مالی و عملکرد کسب‌وکار نقش اساسی دارند.

• پوشش بدهی‌های جاری: دارایی‌های جاری، شامل نقدینگی و دارایی‌های قابل تبدیل به وجوه نقد، برای تأمین نیازهای روزمره شرکت و تسویه بدهی‌های جاری استفاده می‌شوند و از بروز مشکلات نقدینگی جلوگیری می‌کنند.
• ارزیابی نقدینگی: این دارایی‌ها، مانند وجوه نقد، حساب‌های بانکی و سرمایه‌گذاری‌های نقدی، امکان سنجش سطح نقدینگی شرکت را فراهم می‌کنند و نشان‌دهنده آمادگی مالی آن هستند.
• شاخص عملکرد مالی: نسبت دارایی‌های جاری به بدهی‌های جاری، معیاری از توانایی شرکت در پرداخت تعهدات کوتاه‌مدت است و نشان‌دهنده سلامت مالی آن محسوب می‌شود.
• حمایت از رشد: دارایی‌های جاری با تأمین منابع نقدی، از استراتژی‌های توسعه و سرمایه‌گذاری در پروژه‌های جدید و نوآورانه پشتیبانی می‌کنند.

بدهی‌های جاری چیست؟

بدهی‌های جاری شامل تعهدات کوتاه‌مدتی مانند بدهی‌های تجاری، بدهی‌های مالی و سایر تعهدات است که باید در بازه زمانی کمتر از یک سال تسویه شوند. این بدهی‌ها که در ترازنامه به‌عنوان بدهی‌های کوتاه‌مدت ثبت می‌شوند، بخش جدایی‌ناپذیر از عملیات روزمره شرکت هستند. این بدهی‌ها برای تأمین نیازهای مالی جاری شرکت به‌کار می‌روند و شامل مواردی مانند پرداخت حقوق و دستمزد کارکنان، خرید مواد اولیه و تجهیزات، تسویه اجاره‌بها و پرداخت مالیات می‌شوند.

دارایی غیر جاری چیست؟

دارایی غیر جاری به دارایی‌هایی اطلاق می‌شود که برای مدت زمان طولانی‌تری (بیشتر از یکسال) نگهداری می‌شوند و معمولا نقدشوندگی پایینی دارند. این دارایی‌ها به عنوان دارایی بلندمدت شرکت محسوب می‌شوند، مانند زمین، ساختمان و تجهیزات.

ب – انواع دارایی غیر جاری

• دارایی‌های ثابت مشهود: منظور از دارایی‌های ثابت مشهود، دارایی‌هایی است که در جریان فعالیت اصلی واحد تجاری مورد استفاده قرار می‌گیرد و انتظار نمی‌رود که ظرف سال مالی آینده، به هر شکلی از جریان فعالیت کنار گذاشته شود. ماشین‌آلات یک کارخانه نمونه‌ای از دارایی‌های ثابت مشهود آن است.
• دارایی‌های نامشهود: منظور از دارایی‌های نامشهود، دارایی‌هایی است که قابل قیمت‌گذاری هستند، اما وجود فیزیکی ندارند. حق تألیف نمونه‌ای از دارایی‌های نامشهود است.
• سرمایه‌ گذاری بلندمدت منظور تمام مطالبات یک واحد تجاری است که انتظار می‌رود ظرف سال مالی آینده وصول شوند. این مطالبات در جریان فعالیت اصلی واحد تجاری، مثلا فروش کالا، ایجاد شده‌اند.
• پیش‌پرداخت‌ها: منظور سرمایه‌ گذاری‌ است که تا سررسید آن بیشتر از یکسال باقی‌مانده باشد.
• سایر دارایی‌ها: دارایی‌هایی که در دسته‌های یاد شده نگنجند، در دسته‌ سایر دارایی‌ها طبقه‌بندی می‌شوند.

اهمیت دارایی‌های غیرجاری در ترازنامه

دارایی‌های غیرجاری بخش مهمی از ترازنامه شرکت‌ها را تشکیل می‌دهند و در ارزیابی وضعیت مالی و برنامه‌ریزی برای آینده کسب‌وکار نقش کلیدی دارند.

• بازتاب سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت: دارایی‌های غیرجاری، مانند املاک، تجهیزات و سایر منابع با عمر طولانی، نشان‌دهنده تعهد شرکت به سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت هستند. این دارایی‌ها به خلق ارزش پایدار و توسعه فعالیت‌های آینده کمک می‌کنند.
• تقویت پایداری مالی: وجود دارایی‌های غیرجاری، منابع لازم برای پروژه‌های بلندمدت را تأمین کرده و اعتماد سرمایه‌گذاران و اعتبار شرکت را نزد نهادهای مالی افزایش می‌دهد.
• کاهش ریسک مالی: دارایی‌های غیرجاری، مانند املاک و مستغلات، می‌توانند به عنوان تضمین برای وام‌ها و بدهی‌های بلندمدت عمل کرده و ریسک‌های مالی و عملیاتی شرکت را کاهش دهند.
• حمایت از رشد و توسعه: این دارایی‌ها منابع مالی لازم برای گسترش فعالیت‌ها و اجرای پروژه‌های توسعه‌ای را فراهم می‌کنند و به شرکت امکان می‌دهند تا استراتژی‌های رشد خود را با اطمینان پیش ببرد.

ترازنامه به‌عنوان یکی از مهم‌ترین صورت‌های مالی، تصویری جامع و دقیق از وضعیت مالی یک شرکت در مقطع زمانی مشخص ارائه می‌دهد. این گزارش با نمایش دارایی‌ها (جاری و غیرجاری)، بدهی‌ها و سرمایه، به تحلیلگران و مدیران کمک می‌کند تا منابع اقتصادی، نقدینگی و تعهدات مالی شرکت را ارزیابی کنند. دارایی‌های جاری، به دلیل نقدشوندگی بالا، نقش کلیدی در مدیریت کوتاه‌مدت مالی ایفا می‌کنند، در حالی که دارایی‌های غیرجاری، مانند املاک و تجهیزات، نشان‌دهنده سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت شرکت هستند. بررسی دقیق ترازنامه، اطلاعات ارزشمندی برای تصمیم‌گیری‌های استراتژیک و ارزیابی سلامت مالی شرکت فراهم می‌آورد.

بیشتر بخوانید: صندوق بخشی خودرویی

سوالات متداول