بورس چیست؟

کاور بورس چیست
زمان مطالعه: 9 دقیقه
انتشار ۱۶ مهر ۱۴۰۲
تعداد بازدید: 45610
سطح مبتدی

بورس یک بازار مالی سازمان‌یافته است که در آن انواع اوراق بهادار مانند سهام، حق‌تقدم سهام، اوراق خزانه، گواهی‌های سپرده کالایی، اوراق مشتقه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری معامله می‌شود. در ایران، بورس به چهار زیر مجموعه تقسیم شده است: بورس اوراق بهادار تهران، فرابورس ایران، بورس کالا و بورس انرژی. از کاربردهای بورس می‌توان به تامین مالی شرکت‌ها، سرمایه‌گذاری افراد حقیقی و حقوقی و ایجاد امکان کسب سود اشاره کرد.

فهرست مطالب

اگر تجربه فعالیت در بازارهای سرمایه گذاری را داشته باشید، احتمالا سوالاتی از قبیل «بورس چیست و چگونه به‌وجود آمده است؟»، « آیا بورس بازدهی مناسبی دارد؟» و «چگونه می‌توان در آن سرمایه‌گذاری کرد؟» برایتان ایجاد شده است. در این مطلب ابتدا مروری بر تاریخچه ایجاد بورس خواهیم داشت. سپس با ساختار و انواع بورس در ایران آشنا می‌شویم. در نهایت به معرفی روش‌های مختلف سرمایه‌گذاری در بورس می‌پردازیم.

فلسفه شکل‌گیری بورس چیست؟

فلسفه کلیدی شکل‌گیری بورس در جهان، ایجاد بازاری منسجم، قانونمند، پیوسته و شفاف برای تجمیع سرمایه‌های خرد و کلان سرمایه‌گذاران به منظور تأمین مالی شرکت‌ها و پروژه‌های آن‌ها است. در حقیقت مبنای اساسی تشکیل بازار بورس، همان مفهوم اولیه شراکت و تقسیم سود است. به این معنی که اگر فردی سهام شرکتی را خریداری کند، به نسبت تعداد سهامی که در اختیار دارد، مالک شرکت شده و ضمن بهره‌مندی از سودهای کسب‌شده شرکت، می‌تواند از نوسان قیمت سهام آن نیز منتفع شود. همچنین این شخص قادر است با حضور در مجامع عمومی شرکت، در تصمیم‌گیری‌های آن مشارکت داشته باشد.

مزایای بورس چیست؟

مزیت‌های بورس را می‌توان از دو دیدگاه خرد و کلان مورد بررسی قرار داد.

مزایای بورس از دیدگاه خرد

به طور کلی برای بررسی یک بازار سرمایه‌گذاری از دیدگاه خرد، بایستی به مواردی نظیر میزان بازدهی، تنوع گزینه‌های سرمایه‌گذاری، نقدشوندگی و قابلیت سرمایه‌گذاری با پول کم توجه کرد. در نمودارهای زیر بازدهی بازارهای مختلف در طی ۵ سال گذشته نمایش داده شده است. در صورتی که تمایل دارید اطلاعات بیشتری درباره بازارهای سرمایه‌گذاری کسب کنید مقاله بهترین سرمایه گذاری در ایران را بخوانید.

جالب است بدانید هم‌اکنون بیش از ۸۵۰ نماد در بازار بورس وجود دارد که شما می‌توانید در آن‌ها سرمایه‌گذاری کنید. برخی از نمادها نظیر اوراق خزانه اسلامی، ریسک بسیار کمی داشته و بازدهی تقریبا ثابتی را ارائه می‌دهند و برخی همچون سهام شرکت‌ها، بازدهی انتظاری بالایی داشته و به طبع ریسک بیشتری را نیز متوجه سرمایه‌گذاران می‌کنند. در صورتی که مایلید با طبقه‌بندی اوراق بهادار و ویژگی‌های هر یک بیشتر آشنا شوید، مقاله اوراق بهادار چیست و چه انواعی دارد؟ را بخوانید.

تنوع اوراق بهادار قابل معامله در بورس به شما کمک می‌کند تا بتوانید ریسک سرمایه‌گذاری خود را به بهترین شکل مدیریت کنید.

از مزایای دیگر بورس می‌توان به نقدشوندگی بالای آن اشاره کرد. به این معنا که اگر زمانی تصمیم بگیرید اوراق بهادار تحت مالکیت خود را نقد کنید، در بسیاری از مواقع می‌توانید تنها در چند دقیقه این کار را انجام دهید. در حالی که فروش دارایی‌هایی نظیر مسکن و خودرو ممکن است تا چند ماه به طول بینجامد. نکته مثبت دیگری که در خصوص بازار بورس باید به آن توجه داشت، قابلیت سرمایه گذاری با پول های کم است. علاقه‌مندان می‌توانند با حداقل ۵۰۰ هزار تومان وارد بازار بورس شده و از مزایای آن بهره‌مند شوند.

مزایای بورس از دیدگاه کلان

بازار بورس می‌تواند پس‌اندازهای جزئی و راکد سرمایه‌گذاران خرد را جمع‌آوری کرده و در امور تولید و تأمین مالی مؤسسه‌ها، کارخانه‌ها و کسب‌و‌کارهای مولد به کار گیرد و باعث رشد اقتصادی کشور شود. از دیگر مزایای بورس می‌توان به کنترل حجم پول، میزان نقدینگی و تورم اشاره کرد. برای نمونه هنگامی که میزان نقدینگی در کشور افزایش یابد، دولت می‌تواند با فروش سهام و انتشار اوراق مشارکت نقدینگی زیاد موجود در جامعه را جمع‌آوری کند. به این ترتیب می‌تواند از تورم بیشتر در کشور جلوگیری کرد.

تاریخچه پیدایش بورس در جهان و ایران

تاریخچه پیدایش واژه بورس در جهان به قرن پانزدهم میلادی باز می‌گردد. در آن زمان، بازرگانان و کسبه‌ شهری در شمال غربی بلژیک، در مقابل خانه‌ بزرگ‌زاده‌ای به نام «واندِر بورس» جمع می‌شدند و به خریدوفروش کالاهای خود براساس حراج می‌پرداختند. پس از آن تاریخ به تدریج مکان‌هایی که افراد در آنجا به حراج کالاها مبادرت می‌کردند، توسعه یافته و شکل مسقف به خود گرفت. جالب است بدانید که اولین بورس اوراق بهادار جهان در اوایل قرن هفدهم میلادی در شهر آمستردام هلند تشکیل شد. همچنین کمپانی هند شرقی، اولین شرکتی بود که سهام خود را در آن عرضه کرد. در صورتی که مایلید اطلاعات بیشتری در خصوص تاریخچه بورس جهان کسب کنید، می‌توانید مقاله تاریخچه پیدایش بورس در جهان را بخوانید.

تاریخچه مطالعات اولیه درباره تأسیس بورس در ایران، به سال ۱۳۱۵ هجری شمسی برمی‌گردد. در این سال، فردی بلژیکی به نام «ران لوترفِلد» پس از انجام مطالعات گسترده درباره‌ تأسیس بورس در ایران، اساسنامه‌ داخلی بورس را تهیه و به مسئولان ایرانی ارائه کرد. اما با توجه به شرایط آن زمان و وقوع جنگ جهانی دوم، عملاً موضوع تأسیس بورس در ایران بیش از ۲۵ سال به تأخیر افتاد. بالاخره در سال ۱۳۴۱، کمیسیونی در وزارت بازرگانی تشکیل و موافقت‌‌نامه‌ اولیه تأسیس بورس در این کمیسیون تنظیم شد. در اواخر همان سال هیئتی به سرپرستی دبیرکل بورس بروکسل برای مشارکت در راه‌اندازی بورس ایران، به کشورمان دعوت شدند. نهایتا در سال ۱۳۴۵ قانون تشکیل بورس اوراق بهادار در مجلس تصویب و برای اجرا به بانک مرکزی ابلاغ شد. برای کسب اطلاعات بیشتر مقاله تاریخچه پیدایش بورس در ایران را مطالعه کنید.

انواع بازار بورس در ایران

در ابتدای مقاله گفیتم که بورس ایران به طور کلی به چهار دسته بورس اوراق بهادار، فرابورس، بورس کالا و انرژی تقسیم می‌شوند. در ادامه با هر یک از این بازارها آشنا می‌شویم.

بورس اوراق بهادار

در بورس اوراق بهادار، انواع دارایی‌های مالی نظیر سهام شرکت‌ها، اوراق مشارکت و… خریدوفروش می‌شود. شرکت‌های پذیرفته شده در بورس تهران با استفاده از معیار‌هایی مانند شفافیت، نقدشوندگی، درصد سهام شناور آزاد، سودآوری و… به دو دسته بازار اول و دوم تقسیم می‌شوند. بازار اول خود به دو قسمت اصلی و فرعی تقسیم می‌شود که تفاوت شرکت‌های حاضر در این تابلو‌ها در مواردی همچون میزان سرمایه ثبت شده، تعداد سهامداران، درصد حقوق صاحبان سهام و… است. برای آشنایی بیشتر، مقاله آشنایی با شرکت بورس اوراق بهادار تهران را بخوانید.

فرابورس ایران

مهم‌ترین وظیفه شرکت فرابورس ایران، ساماندهی و هدایت بخشی از بازار سرمایه است که شرایط ورود به بورس اوراق بهادار را پیدا نکرده و یا تمایل به ورود سریع‌تر به بازار را دارند. در همین راستا رویه پذیرش شرکت‌ها به گونه‌ای است که با احراز حداقل شرایط و در سریع‌ترین زمان ممکن، امکان ورود به بازار را داشته باشند. نام این بازار در ایران از معادل انگلیسی آن Over The Counter گرفته شده است. به همین دلیل به این بازار اختصارا OTC نیز گفته می‌شود. لازم به ذکر است که سازمان بورس اوراق بهادار به‌عنوان نهاد ناظر، بر تمام فعالیت‌های مالی و عملیاتی شرکت‌های بورس، فرابورس و بورس کالا نظارت دارد. شما می‌توانید با مطالعه مقاله فرا بورس چیست اطلاعات بیشتری کسب کنید.

بورس کالا

بورس کالا بازار منسجمی است که تعداد زیادی از تولیدکنندگان، کالای خود را در آن ارائه می‌کنند. کالای مربوطه پس از بررسی‌ و قیمت‌گذاری توسط کارشناسان بورس کالا، به خریداران عرضه می‌شود. در این بازار معمولاً کالاهای خام و فرآوری نشده مانند فلزات، پسته، زعفران، و… دادوستد می‌شوند. یکی از مزایای این بازار، حضور نهادهای نظارتی و تنظیم‌کننده بازار است که تمامی تولیدکنندگان، مصرف‌کنندگان و تجار کالا با حضور این نهادها، از مزایای قوانین و مقررات حاکم بر بورس برخوردار می‌شوند. برای کسب اطلاعات بیشتر درباره ساختار بورس کالا و آشنایی با نحوه سرمایه گذاری در آن مقاله بورس کالا چیست را بخوانید.

همچنین، بازار آتی کالا نیز که در آن اوراق مشتقه مثل قراردادهای آتی و اختیار معامله کالاهایی مثل زعفران، شمش طلا، پسته و … مبادله می‌شوند در بورس کالا قرار می‌گیرد.

بورسانرژی

این بازار بستری برای انجام معاملات حامل‌های انرژی (شامل نفت، گاز، برق و غیره) و اوراق بهادار مبتنی بر آن‌هاست. بورس انرژی نیز مانند سایر بورس‌ها یک بازار رقابتی است که تعداد زیادی خریدار و فروشنده در آن حضور دارند که در اثر معاملات آن‌ها، قیمت حامل‌های انرژی به تعادل می‌رسد. بورس انرژی دارای سه بازار «فیزیکی»، «مشتقه» و «فرعی» است.

بیشتر بخوانید:‌ خرید صندوق نوزادان

بورس چیست

چگونه در بورس سرمایه گذاری کنیم؟

نخستین گام برای شروع فعالیت در بازار بورس، دریافت کد بورسی است. شما می‌توانید با مراجعه به وبسایت account.emofid.com به صورت رایگان و غیرحضوری در کارگزاری مفید افتتاح حساب کرده و فعالیت خود را در بورس آغاز کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر، مقاله چگونه کد بورسی دریافت کنیم؟ را مطالعه کنید.

پس از اتمام موفق مراحل ثبت‌نام، می‌توانید سرمایه‌گذاری خود را در بورس شروع کنید. به طور کلی به دو روش مستقیم و غیرمستقیم می‌توان در بورس فعالیت کرد. در روش مستقیم سرمایه‌گذار پس از یادگیری روش‌های مختلف تحلیل نظیر تحلیل تکنیکال، تحلیل بنیادی و تابلوخوانی، شخصاً بازار را زیر نظر می‌گیرد تا بتواند فرصت‌های سرمایه‌گذاری را شناسایی کند. مسلما کسب دانش جدید و زیر نظر گرفتن بازار، نیازمند صرف زمان و هزینه نسبتا زیاد است. از این رو اگر فرصت انجام چنین کاری را ندارید، بهتر است با خرید واحدهای صندوق‌های سرمایه‌گذاری، به صورت غیرمستقیم در بورس فعالیت کنید.

صندوق‌های سرمایه‌گذاری نهادهایی مالی هستند که توسط یک تیم از متخصصان باتجربه بازار مدیریت می‌شوند. این تیم متناسب با نوع صندوق، وجوه تحت مدیریت خود را در دارایی‌هایی مختلف سرمایه‌گذاری کرده و دارندگان واحدهای صندوق را از منافع آن بهره‌مند می‌سازندنکته: در صورتی‌که در خصوص ریسک سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها نیاز به راهنمایی دارید، می‌توانید از مطلب «سرمایه‌گذاری بدون ریسک» استفاده کنید.

.

سوالات پرتکرار

فلسفه شکل‌گیری بورس چیست؟

فلسفه کلیدی شکل‌گیری بورس در جهان، ایجاد بازاری منسجم، قانونمند، پیوسته و شفاف برای تجمیع سرمایه‌های خرد و کلان سرمایه‌گذاران به منظور تأمین مالی شرکت‌ها و پروژه‌های آن‌ها است.

مزایای بازار بورس چیست؟

بازار بورس می‌تواند پس‌اندازهای جزئی و راکد سرمایه‌گذاران خرد را جمع‌آوری کرده و در امور تولید و تأمین مالی مؤسسه‌ها، کارخانه‌ها و کسب‌و‌کارهای مولد به کار گیرد و باعث رشد اقتصادی کشور شود. از دیگر مزایای بورس می‌توان به کنترل حجم پول، میزان نقدینگی و تورم اشاره کرد. برای نمونه هنگامی که میزان نقدینگی در کشور افزایش یابد، دولت می‌تواند با فروش سهام و انتشار اوراق مشارکت نقدینگی زیاد موجود در جامعه را جمع‌آوری کند. به این ترتیب می‌تواند از تورم بیشتر در کشور جلوگیری کرد.

انواع بازار بورس در ایران چیست؟

بازارهای بورس ایران به طور کلی به چهار دسته تقسیم می‌شوند:
– بورس اوراق بهادار
– فرابورس
– بورس انرژی
– بورس کالا

کوروش حسنی کارشناس بازار سرمایه
guest
14 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین پر بحث ترین
Inline Feedbacks
View all comments
شیرزاد

سلام. ممنون از راهنمایی های شما. فقط اگر ممکنه برای کسانی مثل من که برای اولین بار وارد این بازار کار میشوند به صورت ساده تر و ابتدایی توضیح دهید، ممنون میشم.

کارگزاری مفید

سلام
با مراجعه به سایت آموزش کارگزاری مفید در بخش «دوره‌ها» با انتخاب گزینه «بورس را از کجا شروع کنیم؟» امکان مشاهده ویدئو آموزشی مهیا می‌باشد. همچنین می‌توانید جهت آموزش بیش‌تر از کلاس‌های آموزشی آنلاین و رایگان کارگزاری مفید استفاده نمایید. جهت بررسی برنامه کلاس‌های آموزشی پیش‌رو می‌بایست به بخش «رویدادها» در سایت آموزش کارگزاری مفید مراجعه کنید و در زمان اعلام‌شده روی لینک «ورود به رویداد» کلیک نموده و پس از ثبت اطلاعات، گزینه «میهمان» را انتخاب نمایید.

نسرین

سلام. ممنون از مقالات خوب شما. آیا یک نفر می تواند دو کد بورسی داشته باشد؟

کارگزاری مفید

سلام
کد بورسی توسط شرکت سپرده‌گذاری مرکزی و اداره تسویه وجوه برای هر فرد صادر می‌شود.
کد بورسی درست مانند کد ملی اشخاص حقیقی یا شناسه ملی اشخاص حقوقی، منحصربه‌فرد و یکتا می‌باشد و امکان دریافت دو کد بورسی برای یک فرد مهیا نیست.
در صورتی که به هر دلیل دارای دو کد بورسی هستید و در درگاه ذینفعان بازار سرمایه دو کد بورسی به شما نمایش داده می‌شود، جهت تجمیع کدهای بورسی خود می‌بایست در قسمت «میز خدمت الکترونیک» سامانه مذکور، درخواست اصلاح مشخصات ثبت نمایید و یا به همراه مدارک خود به یکی از دفاتر پیشخوان دولت مراجعه نمایید.
جهت کسب اطلاعات بیش‌تر مقاله «چرا به کد بورسی نیاز داریم؟» را مطالعه نمایید.

محمدعظیم عظیمی

با عرض سلام محمدعظیم عظیمی هستم
سوالم اینه که آیا برای اتباع خارجی فاقد مدرک کد بورس داده میشود و اجازه فعالیت در بازار بورس ایران داده میشود ؟ ممنون .

کارگزاری مفید

سلام
اتباع تنها می‌توانند از صندوق‌های سرمایه‌گذاری مفید استفاده کنند و امکان انجام معاملات را ندارند.

Last edited 5 ماه قبل by کارگزاری مفید
حبیب فاخر باهری

باعرض معذرت چطوری میشود با کمترین درآمد خودم باشما هم شرکتی داشته باشم وبه عالیترین نتیجه ی برسم چون مشکل مالی خانگی دارم میخوام با همکاری باشما خودم را به بهترین شکل بالا بکشم خوب جطوری میشود

کارگزاری مفید

با سلام
جهت دریافت مشاوره رایگان جهت سرمایه‌گذاری، می‌توانید با مشاوران ما در ارتباط باشید. جهت بهره‌مندی از این امکان، گزینه «مشاوره رایگان سرمایه‌گذاری» را انتخاب نموده و شماره همراه خود را ثبت نمایید تا مشاوران ما با شما تماس بگیرند.

Last edited 5 ماه قبل by کارگزاری مفید
علی

سلام بعد چطور سود میرسه ب ماه هر ماه سود داره واسمون قضیش چیه سود ما چی میشه بعد چه زمانی میشه پولمون برداشت کرد

کارگزاری مفید

سلام.
طرح حامی صندوق درآمد ثابت کارگزاری مفید است که به وجه راکد موجود در قدرت خرید شما برای مبالغ بالای ۶۰ هزار تومان، سود روزشمار اختصاص می‌دهد.
سود این صندوق در آخرین روز کاری هر ماه محاسبه شده و در اولین روز کاری ماه بعد به قدرت خرید اضافه می‌شود.
جهت کسب اطلاعات بیش‌تر مقاله «معرفی جامع طرح حامی کارگزاری مفید» را مطالعه نمایید.

فاطمه

سلام من تازه قرار دا د را امضا کردتم برنامه انلاین را یک روز بعد ارسال می کنند امیدوارم اسان باشه برای من تازه وارد چطور باید اگاه باشم وریسک انجام ندهم

کارگزاری مفید

سلام
برای کسب اطلاعات بیشتر در خصوص بازار سرمایه و نحوه شروع سرمایه‌گذاری می‌توانید در کلاس‌های کارگزاری مفید که به صورت دوره‌ای، آنلاین و رایگان برگزار می‌شود شرکت نمایید.

علوی

سلام برای کسانی مثل من که بار اول هست که با بورس اشنا میشن کدام نوع سرمایه گذاری کمترین ریسک رو داره؟ ممنون میشم راهنمایی کنید 🙏

کارگزاری مفید

سلام.
شما می‌توانید از صندوق‌های درآمد ثابت مانند حامی، آوند و واحدهای عادی صندوق توان استفاده کنید.
جهت کسب اطلاعات بیشتر لطفا مقاله «چگونه یک سرمایه گذاری کم ریسک انجام دهیم؟» را مطالعه نمایید.