متنوعسازی در سرمایهگذاری و اهمیت اجرای آن
یکی از اصول بنیادین سرمایهگذاری موفق، کاهش ریسک و افزایش بازده است و متنوعسازی سبد دارایی یکی از مهمترین ابزارها برای دستیابی به این هدف محسوب میشود. هدف از متنوعسازی، کاهش ریسک غیرسیستماتیک است به گونهای که ضرر احتمالی یک دارایی با سود داراییهای دیگر جبران شود. اگرچه این مفهوم ساده به نظر میرسد، اما اجرای بهینه آن نیازمند تحلیل دقیق، شناخت انواع ریسک و انتخاب هوشمندانه داراییها در صنایع و اوراق مختلف است. در ادامه، اصول متنوعسازی، نقش آن در کاهش ریسک، تعداد بهینه داراییها و اهمیت صندوقهای سرمایهگذاری در تسهیل تنوعبخشی بررسی خواهد شد.
دسترسی سریعتر به مطالب
متنوعسازی چیست؟
متنوعسازی سبد سهام از اولین توصیههایی است که به هر معاملهگر میشود. اما آیا واقعاً تنوعبخشی به پرتفوی به نفع ماست؟ متنوعسازی منطق سادهای دارد. وقتی پرتفوی شما متشکل از چند سهم باشد در صورتی که یکی از سهمها وارد دوران زیان شود، سود سهمهای دیگر، ضرر آن را جبران میکنند.
اگر هنوز وارد بازار سرمایه نشدهاید میتوانید از طریق لینک زیر افتتاح حساب کرده و معاملات خود را آغاز کنید.
نگاهی عمیقتر
در نگاه اول این موضوع ساده و منطقی به نظر میآید. اما فرض کنید سهمی دارید که فکر میکنید قرار است سود خوبی نصیب شما کند ولی شما با هدف متنوعسازی تنها بخشی از سرمایه خود را به آن سهم تخصیص دادهاید. مدتی بعد اگر همانطور که پیشبینی کرده بودید آن سهم رشد خوبی داشته باشد، ممکن است شما از این که همهی سرمایهی خود را به آن سهم اختصاص ندادید پشیمان شوید. این موضوع نشان میدهد متنوعسازی نیاز به بررسی و تحلیل بیشتری دارد.
آنچه تحقیقات میگویند
تحقیقات و مدلسازیهای ریاضیاتی دربارهی کارایی متنوعسازی نشان میدهد:
“اگرچه ممکن است در موارد خاصی تنوعبخشی به پرتفوی در کوتاهمدت به سود کمتر منجر شود اما در بلند مدت یک سبد متنوع است که با کاهش ریسک میتواند سوددهی بیشتر شما را تضمین کند.”
اما آیا متنوعسازی میتواند سبد ما را از هر ریسکی مصون سازد؟ برای پاسخ به این سوال باید مختصری در مورد انواع ریسک توضیح دهیم.
انواع ریسک
ریسک را در بازار سهام میتوان به دو بخش تقسیم کرد: نوع اول ریسک که به آن ریسک سیستماتیک میگویند از متغیرهای کلانی چون ثبات سیاسی کشورها، جنگ، تورم، نرخ بهره و عوامل این چنینی ناشی میشود که بر روی هر صنعت و شرکتی تاثیر میگذارد. این نوع از ریسک اجتناب ناپذیر است. اما نوع دوم ریسک که ریسک غیرسیستماتیک است فقط یک شرکت، صنعت، بازار یا حتی کشور خاص را شامل میشود. این نوع ریسک اجتنابپذیر است!
با این توصیف پاسخ به سؤالمان راحت خواهد بود:
” متنوعسازی فقط ریسک غیرسیستماتیک را کاهش میدهد. “
حال چگونه متنوعسازی را به بهینهترین صورت انجام دهیم؟
فرض کنید شما سهام شرکتA که در زمینه خودروسازی فعال است را در اختیار دارید. حال برای متنوعسازی سهام شرکتB را که رقیب شرکت A در زمینه تولید خودرو است میخرید. در این صورت اگر هر کدام از این دو رقیب از دیگری پیشی بگیرد شما برنده خواهید بود. این استدلال جذاب به نظر میرسد، اما اگر کل صنایع خودروسازی به دلیل وضع مالیات بر ارزش سوخت دچار رکود شوند چه؟ هر دو سهام شما دچار افول خواهند شد. پس میتوان نتیجه گرفت:
” تنوع بخشی باید در ابعاد مختلفی انجام شود. سبدی به خوبی متنوع شدهاست که شامل تنوعی از شرکتها، صنایع و اوراق باشد.”
اما متنوعسازی تا کجا؟
متنوعسازی از حدی به بعد تاثیر چندانی روی کاهش ریسک ندارد و صرفا هزینههای زمانی و انرژی شما برای بررسی مداوم سبد دارایی را بالا میبرد. تعداد بهینه داراییها بستگی به میزان سرمایه شما نیز دارد. ولی به طور کلی تعداد ۱۰ الی ۱۵ دارایی متنوع میتواند ریسک غیرسیستماتیک به طور قابل توجهی کاهش دهد.
انواع روشهای سرمایهگذاری
سرمایهگذاری را میتوان به دستههای مختلفی تقسیم کرد که هر یک بسته به میزان ریسک و بازده، ویژگیهای خاص خود را دارند. در ادامه به برخی از گزینههای سرمایهگذاری اشاره میشود:
۱. سهام: سرمایهگذاری در بورس از طریق خرید مستقیم سهام یا از طریق صندوقهای سرمایهگذاری انجام میشود. این بازار اگرچه پتانسیل سود بالایی دارد، اما ریسک آن نیز قابل توجه است. بورس ایران با بیش از ۷۰۰ نماد، یکی از گزینههای مهم برای سرمایهگذاری داخلی محسوب میشود.
۲. صندوقهای قابل معامله (ETF): این صندوقها روی گروههای خاصی از داراییها مانند پتروشیمی، طلا یا سایر صنایع متمرکز میشوند و امکان سرمایهگذاری آسان در یک بخش مشخص را برای سرمایهگذاران فراهم میکنند.
۳. اوراق قرضه: اوراق قرضه دولتی یا شرکتی، نوعی سرمایهگذاری با ریسک کمتر و بازده ثابت است که در مقایسه با سهام، نوسانات کمتری دارد و درآمد منظمی را به سرمایهگذاران ارائه میدهد.
۴. املاک و مستغلات: سرمایهگذاری در املاک از طریق خرید ملک برای اجاره یا افزایش ارزش آن در بلندمدت انجام میشود. با این حال، نقدشوندگی پایین و زمانبر بودن فروش از محدودیتهای این نوع سرمایهگذاری است.
۵. پول نقد و سپردههای بانکی: نگهداری مقداری پول نقد برای شرایط اضطراری ضروری است. با این حال، اختصاص بخش زیادی از سرمایه به پول نقد باعث کاهش ارزش آن به دلیل تورم میشود. بهتر است این نقدینگی در حسابهای سودده نگهداری شود.
۶. طلا و نقره: فلزات گرانبها بهویژه طلا، از دیرباز به عنوان دارایی امن شناخته میشوند. البته این بازار نیز بدون ریسک نیست و علاوه بر نوسانات قیمت، هزینههای نگهداری و امنیت آن نیز باید در نظر گرفته شود.
صندوقهای سرمایهگذاری
سرمایهگذاری در صندوقها یکی از سادهترین و کمریسکترین راههای ورود به بازار سرمایه است که در سالهای اخیر بهشدت مورد توجه قرار گرفته است. این صندوقها به سرمایهگذاران این امکان را میدهند که بدون نیاز به صرف زمان زیاد برای آموزش، تحلیل بازار یا انتخاب سهمهای مناسب، از فرصتهای بازار بهرهمند شوند. مدیریت این صندوقها بر عهده کارشناسان حرفهای و باتجربه است که بهصورت علمی و مستمر بازار را رصد و سرمایهها را مدیریت میکنند؛ به همین دلیل، ریسک سرمایهگذاری تا حد زیادی کاهش مییابد.
از سوی دیگر، تنوعبخشی به سبد داراییها که بهتنهایی کاری زمانبر و تخصصی است، با سرمایهگذاری در این صندوقها بهراحتی انجام میشود؛ چرا که آنها خود مجموعهای از سهام و اوراق متنوع را در اختیار دارند.
صندوقهای سرمایهگذاری انواع مختلفی دارند از جمله صندوقهای سهامی، درآمد ثابت، مختلط، بخشی، اهرمی، تضمین اصل سرمایه، شاخصی و صندوقهای مبتنی بر طلا. هر فرد میتواند با توجه به سرمایه، سطح ریسکپذیری و افق سرمایهگذاری خود، صندوق مناسب را انتخاب کرده و سبد خود را بهصورت حرفهای متنوع کند.
بیشتر بخوانید: صندوقهای سرمایهگذاری کارگزاری مفید در یک نگاه
به جرئت میتوان تشکیل پرتفوی هوشمند با صندوق های سرمایه گذاری را بهترین استراتژی سرمایه گذاری در بورس دانست.
آنچه بهتر است مرور کنیم
متنوعسازی اگرچه در برابر ریسک سیستماتیک نمیتواند کاری انجام دهد اما اگر بهصورت بهینه انجام شود بدون شک ریسک غیرسیستماتیک را به طرز معجزهآسایی کاهش میدهد. هرچند این کاهش ریسک ممکن است در کوتاهمدت باعث سوددهی کمتر شود اما در بلندمدت یک پرتفوی متنوع سوددهی بیشتری دارد.
در این میان اگر فرصت کافی برای تجزیه و تحلیل مداوم سبد داراییهای خود را ندارید بهتر است سرمایهگذاری در تنوعی از صندوقهای سرمایه گذاری را انتخاب کنید.
سوالات متداول
منظور از متنوع سازی سبد سهام چیست؟
متنوع سازی یعنی پرتفوی خود را متشکل از چند سهم کرده و از تک سهم شدن بپرهیزید؛ در این صورت اگر یکی از سهمها وارد روند نزولی شود، سود سهمهای دیگر، ضرر آن را جبران کرده و از زیان کلی شما جلوگیری خواهد شد.
بهترین روش متنوع سازی برای اشخاصی که فرصت کافی برای تحلیل و رصد بازار ندارند، چیست؟
استفاده از صندوقهای سرمایه گذاری میتواند بهترین استراتژی سرمایه گذاری برای این افراد باشد.
آیا متنوعسازی میتواند همه ریسکهای بازار را از بین ببرد؟
خیر، متنوعسازی تنها ریسکهای غیرسیستماتیک را کاهش میدهد. ریسکهای سیستماتیک مانند تورم، بحرانهای سیاسی یا رکود اقتصادی بر کل بازار تأثیر میگذارند و قابل حذف نیستند.
