معاملات تحت احتیاط چیست و در چه شرایطی اعمال می‌شود؟

در بازار سرمایه، ثبات و شفافیت معاملاتی از اهمیت بالایی برخوردار است و هرگونه تخطی از قوانین می‌تواند روند معاملات را تحت تاثیر قرار دهد. یکی از سازوکارهای نظارتی برای کنترل این ریسک‌ها، معاملات تحت احتیاط است. در این فرآیند، شرکت‌های بورسی و فرابورسی که مشمول بندهای مشخص دستورالعمل اجرایی نحوه انجام معاملات هستند، تحت نظارت و کنترل ویژه قرار می‌گیرند. این اقدامات، با هدف حفظ حقوق سرمایه‌گذاران و اطمینان از رعایت قوانین بازار، زمینه‌ای امن برای انجام معاملات فراهم می‌کند. در ادامه، به بررسی شرایط، قوانین و نحوه اعمال معاملات تحت احتیاط می‌پردازیم.

مفهوم معاملات تحت احتیاط

معاملات تحت احتیاط به شرایطی اطلاق می‌شود که یک نماد معاملاتی به دلیل رعایت نکردن حداقل سه مورد از معیارهای مشخص، در آستانه تعلیق قرار گرفته اما با تصمیم سازمان بورس، همچنان قابل معامله است. این معیارها شامل موارد زیر است:

• عدم انتشار به‌موقع اطلاعات با اهمیت
• شک و شبهه در دستکاری صورت‌های مالی
• نیاز به بررسی شفافیت اطلاعاتی ناشر
• سرمایه ثبت‌شده
• نسبت حقوق صاحبان سهام به کل دارایی
• ورشکستگی مشتری عمده

در صورتی که نماد معاملاتی یکی از موارد فوق را رعایت نکند، ناشر موظف است ظرف ۵ روز کاری اطلاعات کافی را در اختیار سازمان قرار دهد؛ در غیر این صورت، نماد مشمول فرآیند تعلیق خواهد شد. به طور کلی، مهلت استاندارد برای ارائه اطلاعات ۹ ماه است که در شرایط خاص، این مدت تا ۶ ماه قابل تمدید است. چنانچه مهلت مقرر سپری شود و اطلاعات یا دلایل کافی ارائه نشود، نماد به حالت تعلیق درآمده و پذیرش آن در بورس لغو خواهد شد.

معاملات تحت احتیاط در بورس

معاملات تحت احتیاط در بورس و فرابورس به خرید و فروش سهام یا سایر اوراق بهادار مربوط می‌شود که نماد آنها هنوز دلایل تعلیق خود را رفع نکرده است. به بیان دیگر، زمانی که سازمان بورس دستور بازگشایی و انجام معامله نمادی را صادر می‌کند، در حالی که مسائل و دلایل مربوط به تعلیق آن هنوز برطرف نشده است، معاملات این نماد در قالب «معاملات تحت احتیاط» انجام می‌گیرد.

نحوه تایید توافق‌‌نامه

جهت انجام معامله بر روی نمادهای تحت احتیاط، تكميل و تاييد فرم «اطلاع از ابهام معاملات تحت احتياط» الزامی است. بعد از تکمیل ثبت‌‌نام در کارگزاری مفید و اولین ورود در سامانه معاملاتی تمامی توافق‌نامه‌ها نمایش داده می‌شود و سهامدار می‌تواند بعد از مطالعه متن هر توافق‌نامه، درخواست تایید را ثبت کند. در صورت عدم تایید در اولین ورود، نیاز است تا به سامانه معاملاتی خود وارد شود و در بخش پروفایل، قسمت توافق‌نامه‌ها، توافق‌نامه مدنظر را تایید نماید. لازم به ذکر است که بعد از تایید، توافق‌نامه مدنظر بلافاصله به حالت تایید شده نمایش داده می‌شود.

تایید این توافق‌نامه از طریق سامانه‌های مفید آنلاین و ایزی تریدر امکان‌پذیر است و در ادامه روش فعال‌سازی آن در سامانه مفید آنلاین در قالب ویدئوی زیر نمایش داده شده است.

در صورتی که توافق نامه پذیرش ریسک معاملات تحت احتیاط‌ را نپذیرفته‌اید، برای مشاهده دوباره و پذیرش آن با پشتیبانی مفید (۸۷۰۰-۰۲۱) تماس بگیرید تا توافق نامه برای شما دوباره نمایش داده شود. سپس به سامانه معاملاتی خود مراجعه کرده و این بار توافق نامه را بپذیرید.

نحوه اطلاع از شرکت‌های مشمول فرآیند تعلیق

سرمایه‌گذاران پیش از خرید یا فروش سهام باید بررسی کنند که آیا نماد معاملاتی مورد نظر مشمول فرآیند تعلیق یا معاملات تحت احتیاط است یا خیر. این بررسی یکی از گام‌های مهم در تصمیم‌گیری‌های سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود. برای این منظور، سایت Tsetmc.com به عنوان مرجع اصلی رصد بازار بورس، امکان دسترسی به لیست نمادهای مشمول تعلیق را فراهم می‌کند. در این فهرست، علاوه بر نام نمادها، دلایل تعلیق هر شرکت نیز قابل مشاهده است.

همچنین، سایت codal.ir اطلاعات مربوط به نمادهای مشمول معاملات تحت احتیاط را به صورت عمومی منتشر می‌کند. نمادهایی که در این دسته قرار دارند، با علامت مثلث حاوی یک علامت سوال مشخص شده‌اند تا سرمایه‌گذاران به راحتی آن‌ها را شناسایی کنند.

معاملات تحت احتیاط به عنوان یکی از ابزارهای نظارتی سازمان بورس، نقش مهمی در تضمین شفافیت و ثبات بازار سرمایه ایفا می‌کنند. از این رو، بررسی وضعیت نمادها پیش از انجام معاملات و اطلاع از مشمولیت آن‌ها در فرآیند تعلیق، از ملزومات سرمایه‌گذاری هوشمند و محافظت از حقوق سهامداران به شمار می‌آید. 

سوالات متداول