فرآیند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا

تسویه قراردادهای آتی کالا
زمان مطالعه: 4 دقیقه
انتشار ۵ آذر ۱۴۰۲
تعداد بازدید: 4963
سطح مبتدی

قرارداد آتی توافقی برای خرید یا فروش دارایی در زمانی مشخص در آینده و با قیمتی معین است. اولین قراردادهای آتی روی محصولات کشاورزی تعریف شدند، اما امروزه روی فلزات گران‌بها، دارایی‌های مالی، کالا و… هم انجام می‌شود. در ادامه به توضیح فرآیند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا خواهیم پرداخت اما ابتدا بهتر است به صورت اجمالی با قراردادهای آتی آشنا شویم.

در قرارداد آتی دو طرف معامله متعهد می‌شوند تا در زمان سررسید، مقداری از یک کالا با استاندارد معین را با یکدیگر مبادله کنند. ‌در زمان سررسید، خریدار (دارنده موقعیت خرید قرارداد آتی) مبلغ از پیش تعیین شده را پرداخت می‌کند و در طرف دیگر، فروشنده (دارنده موقعیت فروش قرارداد آتی) کالا را تحویل خواهد داد.

تاریخچه قرارداد آتی باز می‌گردد به سال ۱۸۴۸ میلادی که در شیکاگو تولیدکنندگان گندم برای فروش محصولات خود نیاز به بازاری داشتند تا معاملات نقدی را انجام دهند، به این معنی که گندم خود را تحویل دهند و پول آن را دریافت کنند. به مرور زمان کشاورزان و واسطه‌ها شروع به نوعی تعهد جهت تبادل کالا و وجه نقد خود در آینده گرفتند و زمینه معاملات آتی را پایه ریزی کردند.
فرآیند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا طی ۲ مرحله توسط خریداران و فروشندگان انجام می‌شود. بسیاری از مشتریان تصور می‌کنند تنها واریز وجه یا خرید گواهی سپرده به معنای ورود به فرایند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا است. در حالی که انجام یک مرحله دیگر با عنوان «ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل» ضرورت دارد. در مجموع فرآیند تسویه و تحویل شامل دو مرحله است:

  • ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل
  • ایفای تعهد

ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل

برای ثبت فرم «درخواست آمادگی تحویل مشتری» می‌توانید از طریق سامانه معاملاتی آنلاین خود اقدام کنید. برای این کار وارد صفحه معاملاتی خود گردیده و از طریق منوی «آتی کالا»، گزینه «آمادگی تحویل» را انتخاب کنید.

ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل

سپس در صفحه بعد نام نماد، حجم و جهت موقعیتی را که می‌خواهید وارد فرآیند تحویل کنید، مشخص و گزینه ثبت را انتخاب نمایید.

ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل

پس از انتخاب گزینه ثبت، صفحه زیر را مشاهده خواهید کرد.

ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل

حال اگر صفحه مرورگر خود را رفرش یا مجدد از طریق منوی ” آتی کالا” قسمت “آمادگی تحویل” را انتخاب کنید، مشاهده خواهید کرد که درخواست شما (چنانچه از لحاظ حجم، نماد و جهت موقعیت درست انتخاب شده باشد) با موفقیت انجام شده است.

ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل آتی کالا

برای لغو درخواست نیز می‌توانید از قسمت عملیات، با زدن گزینه ضربدر درخواست تسویه و تحویل خود را حذف کنید. چنانچه درخواست لغو شما انجام شود، نتیجه درخواست به حالت «لغو درخواست» تغییر می‌یابد.

لغو فرم درخواست آمادگی تحویل در تسویه قراردادهای آتی کالا

پس از ارسال فرم آمادگی تحویل، بهتر است با واحد معاملات مشتقه کارگزاری مفید (۸۷۲۲۵-۰۲۱) تماس بگیرید، انجام عملیات فوق را اطلاع رسانی کرده و تاییدیه بگیرید.

ایفای تعهد در فرآیند تسویه قراردادهای آتی کالا

مرحله دوم از فرآیند تسویه و تحویل، ایفای تعهد است. در این مرحله خریدار باید بر اساس قوانین بورس کالا، وجه کامل معامله را در حساب عملیاتی خود داشته باشد. فروشنده نیز باید اقدام به خرید گواهی سپرده یا تحویل کالای مدنظر کرده باشد. بدیهی است چنانچه هر یک از این دو فرآیند انجام نشود نکول تلقی می‌شود و مطابق قانون، جریمه‌های مطروح از حساب مشتری کسر می‌گردد.

 اطلاع از تعداد قرارداد تحویل شده

یک روز کاری بعد مشتری می‌تواند با مراجعه به قسمت اسناد حسابداری خود و انتخاب روز سررسید، از تعداد قراردادهایی که منجر به تحویل یا نکول گردیده، مطلع شود.

تسویه قراردادهای آتی کالا

در صورتی که مشتری فروشنده باشد، هزینه‌های انبارداری گواهی سپرده‌ها از وی کسر می‌گردد.

«~D-Brk ~» کارمزد کارگزار است که از مشتری کسر می‌گردد.

«~P3-Cst ~» وجه واریزی معادل تعداد قراردادهایی است که منجر به تحویل نهایی گردیده است. این مبلغ از حساب خریدار کسر و به حساب فروشنده واریز می‌شود.

«جریمه به نفع مشتری»، جریمه مربوط به نکول طرف مقابل است و بر اساس تعداد قراردادهای نکول محاسبه می‌گردد.

تعداد قراردادهایی که منجر به تحویل نهایی گردیده را می‌توان به صورت زیر محاسبه کرد:

تعداد قراردادهایی که منجر به تحویل نهایی می‌گردند

سوالات متداول

فرآیند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا شامل چند مرحله است؟

فرآیند تسویه و تحویل قراردادهای آتی کالا شامل ۲ مرحله ثبت فرم درخواست آمادگی تحویل و ایفای تعهد است.

از چه طریقی می‌توان فرم درخواست آمادگی تحویل مشتری را ثبت کرد؟

برای ثبت فرم «درخواست آمادگی تحویل مشتری»، می‌توانید از طریق سامانه معاملاتی آنلاین خود اقدام کنید. برای این کار وارد صفحه معاملاتی خود شده و از طریق منوی «آتی کالا»، گزینه «آمادگی تحویل» را انتخاب کنید.

پس از ارسال فرم درخواست آمادگی تحویل، چه اقدامی باید انجام داد؟

پس از ارسال فرم آمادگی تحویل، بهتر است با واحد معاملات مشتقه کارگزاری مفید (۸۷۲۲۵-۰۲۱) تماس گرفته، انجام عملیات فوق را اطلاع داده و تاییدیه بگیرید.

Alireza Gitinavard کارشناس بازار سرمایه
guest
0 دیدگاه
Inline Feedbacks
View all comments