معاملات بلوکی چیست و فرآیند انجام آن در بازار سرمایه چگونه است؟

معاملات بلوکی یکی از مفاهیم مهم در بازار بورس است که تاثیر قابل‌توجهی بر جریان نقدینگی و قیمت سهام دارد. بسیاری از فعالان بازار زمانی که با حجم ناگهانی معاملات یا نوسانات غیر عادی مواجه می‌شوند، ممکن است در حال مشاهده اثر یک معامله بلوکی باشند.

معاملات بلوکی چیست؟

معامله بلوکی (Block Trade) به خرید یا فروش مقدار زیادی از اوراق بهادار در یک معامله گفته می‌شود که معمولاً خارج از جریان اصلی تابلوی معاملات عادی انجام می‌شود. هدف از ایجاد این بستر، جلوگیری از ایجاد نوسانات شدید در قیمت سهم هنگام انتقال مالکیت حجم‌های بزرگ است.

ضوابط معاملات‌ بلوکی‌، توسط سازمان بورس و اوراق بهادار تعیین می‌شود. در حال حاضر شرایط حداقلی تعریف شده برای این نوع از معاملات نمادهای بازار بورس و فرابورس به شرح زیر است:

– برای نمادهای بازار بورس، حداقل ارزش معاملات در بازار بلوک ۲ میلیارد تومان تعیین شده است. همچنین حجم هر معامله بلوکی سهام، حق تقدم سهام و اوراق مشارکت حداقل باید ۵۰ برابر آستانه بالای محدودیت حجمی هر سفارش در بازار عادی باشد.

– حجم هر معامله بلوکی در بازار فرابورس با توجه به سرمایه پایه آن‌ها تعیین می‌شود. به عنوان مثال، اگر سرمایه پایه شرکت بیشتر از یک میلیارد تومان باشد، حجم هر معامله بلوکی بالای نیم درصد کل سهام پایه شرکت باشد.

فرآیند انجام معاملات بلوکی

این معاملات معمولا در زمان معاملات بازار انجام شده و سهم در دامنه مجاز قیمتی خود، معامله می‌شود. فرآیند اجرایی این معاملات به شرح زیر است:

سهم‌هایی که معاملات بلوکی‌ برای آنها در حال انجام شدن است، با قرار گرفتن عدد ۲ کنار نماد اصلی مشخص می‌شوند. به عنوان مثال وجود نماد “زاگرس۲” در تابلوی معاملات نشان دهنده این موضوع است که برای شرکت پتروشیمی زاگرس، معامله بلوکی انجام شده است یا در حال انجام است.

گاهی از اوقات معاملات بلوکی، با هدف افزایش در شاخص کل، انجام می‌شود. به همین جهت، بررسی اثر این معاملات بر شاخص کل همواره باید برای تصمیم گیری و تحلیل درست، مد نظر معامله‌گران و تحلیل‌گران قرار گیرد. اطلاعات مربوط به این معاملات، به صورت روزانه و طی گزارشی توسط بورس منتشر می‌شود.

مشاهده آمار و اطلاعات این نوع از معاملات

برای مشاهده اطلاعات مربوط به معاملات بلوکی‌ نمادهای بازار بورس و سایر اطلاعات بازار، کافی است به سایت بورس اوراق بهادار تهران مراجعه کرده و سپس از قسمت اطلاعات بازار، “نگاهی به وضعیت بازار (روزانه)” را انتخاب کنید.

به عنوان مثال، جزئیات معاملات بلوکی تاریخ ۲۱ مهر ۹۹ در گزارش مربوط به این روز به شرح زیر ارائه شده است:

تاثیر معاملات بلوکی بر بازار

اگرچه معاملات بلوکی به‌صورت مستقیم بر قیمت‌های تابلوی عادی اثر نمی‌گذارند، اما ممکن است به‌صورت روانی بر معاملات خرد تأثیر بگذارند. برای مثال، انجام یک معامله بلوکی در قیمت بالا می‌تواند نشانه‌ای از اطمینان سرمایه‌گذاران حقوقی‌ به ارزش سهم تلقی شده و باعث رشد تقاضا شود. همچنین، خروج یا ورود بازیگران بزرگ از سهم از طریق معامله بلوکی، می‌تواند به عنوان سیگنال بنیادی تلقی شود.

نکات مهم برای سرمایه‌گذاران

• قیمت معاملات بلوکی به‌طور رسمی در سایت‌های بورس قابل مشاهده است.
• مشاهده معامله بلوکی لزوماً به معنای رشد یا ریزش سهم نیست. بهتر است با بررسی ارزش، حجم و ماهیت طرفین معامله تفسیر شود.
• برخی مواقع پس از معامله بلوکی، شرکت‌ها اطلاعیه‌هایی مبنی بر افشای اطلاعات با اهمیت منتشر می‌کنند.

معاملات بلوکی، بخش مهمی از گردش سرمایه در بازار بورس هستند که اغلب توسط بازیگران حقوقی و نهادهای بزرگ برای انتقال حجم‌های بالا انجام می‌شوند. شناخت این نوع معاملات به تحلیل‌گران و سرمایه‌گذاران کمک می‌کند تا درک دقیق‌تری از تحرکات پنهان بازار داشته باشند. هرچند این معاملات در تابلوی اصلی بورس تاثیر فوری ندارند، اما در بسیاری مواقع می‌توانند آغازگر تحولات بزرگ در ساختار سهامداری شرکت‌ها باشند.

سوالات متداول