بررسی شاخص‌ها و مقایسه آن‌ها
زمان مطالعه 8 دقیقه
انتشار ۲۸ مهر ۱۳۹۹
تعداد بازدید 8711
سطح نیمه حرفه ای

بررسی شاخص های بورس و مقایسه آن ها

شاخص های بورس از جمله مواردی است که همواره مورد توجه معامله‌گران و سرمایه‌گذاران بازار سرمایه و یا حتی عموم مردم جامعه قرار می‌گیرد. هر شاخص، اطلاعات و کارکرد خاص خود را دارد. فعالین بازار سرمایه با بررسی شاخص ها و مقایسه آن ها، یک شمای کلی از وضعیت کنونی بازار به دست آورده و می‌توانند با بررسی وضعیت فعلی و گذشته شاخص، روند آینده آن را پیش‌بینی کنند.

هر یک از معامله‌گران بازار سرمایه با استفاده از روش و منطق مربوط به خود فعالیت می‌کنند. در حالت کلی برخی با استفاده از تحلیل بنیادی اقدام به خرید و فروش سهام می‌کنند، برخی با استفاده از تحلیل تکنیکال، برخی با اتکا به تابلوخوانی و بررسی پارامترهای تابلوی یک سهم و از همه اصولی تر برخی با استفاده از ترکیب این روش‌ها. فعالین بازار سرمایه در هر گروهی از موارد فوق هم که قرار بگیرند، برای مقایسه وضعیت کلی بازار سرمایه با گذشته و پیش‌بینی وضعیت آینده بازار، از شاخص ها استفاده می‌کنند. این شاخص ها هستند که به معامله‌گر کمک می‌کنند ضمن درک وضعیت کنونی، با دید کلی و بازتر در بازار فعالیت کنند.

مفهوم شاخص چیست؟

شاخص در واقع معیاری است که بر اساس آن می‌توان چیزی را اندازه‌گیری کرد. به عنوان مثال، شاخص کیفیت هوا (AQI)، شاخصی است که برای گزارش روزانه کیفیت هوا به کار می‌رود و بر اساس آن می‌توان تمیز یا آلوده بودن هوا را تشخیص داد. در این شاخص، غلظت چند آلاینده اصلی (مانند مونوکسید کربن، دی اکسید گوگرد و …) سنجیده می‌شود و با توجه به آن‌ها، کیفیت هوا مشخص می‌شود.

در بورس نیز شاخص های متعددی تعریف شده است که هر کدام از آن‌ها، از منظر خود وضعیت بازار بورس را توصیف می‌کنند. عدد مربوط به هر یک از شاخص های بورس نیز بر اساس فرمول مربوط به خود تعیین می‌شود.

شاخص های پرکاربرد در تابلوخوانی کدام‌اند؟

شاخص های بورس در یک تقسیم‌بندی اولیه در دو گروه شاخص اصلی و شاخص صنایع قرار می‌گیرند. در صفحه اول سایت TSETMC.com که به عنوان مرجع اصلی تابلوخوانی در نظر گرفته می‌شود، اطلاعات مربوط به شاخص های منتخب ارائه شده است. با انتخاب هر شاخص، جزئیات مربوط به آن نیز نمایش داده می شود. تصویر زیر، نمایی از بخش شاخص های منتخب این سایت را نشان می‌دهد.

شاخص‌های منتخب

در ادامه به بررسی شاخص ها پرداخته می‌شود.

بررسی شاخص کل

شاخص کل

شاخص کل یا شاخص قیمت و بازده نقدی که به اختصار TEDPIX نامیده می‌شود (TEDPIX سرواژه Tehran Exchange Dividend and Price Index است)، پرکاربردترین شاخص بین فعالین بازار سرمایه است و همان شاخصی است که در رسانه‌ها بررسی شده و از آن به عنوان شاخص بورس یاد می‌شود. این شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت‌ها و سود نقدی سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس است و نشان‌دهنده میانگین بازده سرمایه‌گذاران در بورس است.

ارزش هر شرکت، وزن آن شرکت در محاسبه شاخص کل است؛ به عبارت دیگر، هر چه شرکتی بزرگ‌تر باشد و سرمایه بیشتری داشته باشد، تأثیر بیشتری بر شاخص دارد. به همین خاطر ممکن است در یک روز بیشتر سهم‌های بازار سرمایه منفی باشند، اما چند سهم بزرگ مثبت باشد و همین موضوع باعث مثبت شدن  شاخص کل هم می شود.

 از طرفی، همان‌طور که اشاره شد، این شاخص نشان‌دهنده میانگین بازده سرمایه‌گذاران در بورس است و افزایش شاخص کل طی یک بازه زمانی، به معنای سودآوری همه شرکت‌ها نیست؛ بلکه ممکن است قیمت سهام برخی از شرکت‌ها در این بازه کاهش داشته باشند. برعکس این موضوع نیز ممکن است اتفاق بیافتد. یعنی شاخص کل طی یک بازه زمانی کاهش یافته باشد، اما قیمت سهام برخی از شرکت‌ها افزایش داشته باشد.

بررسی شاخص قیمت (وزنی-ارزشی)

شاخص قیمت (وزنی-ارزشی)

این شاخص، نشان‌دهنده سطح عمومی قیمت‌های سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس است. تفاوت این شاخص با شاخص کل در این است که در شاخص کل علاوه بر افزایش قیمت سهم، سود نقدی نیز لحاظ می‌شود ولی در شاخص قیمت، سود نقدی لحاظ نمی‌شود.

مشابه شاخص کل، ارزش شرکت‌ها، مبنای وزن دهی آن‌ها در این شاخص است و در نتیجه شرکت‌های بزرگ، تأثیر بیشتری بر این شاخص دارند.

بررسی شاخص کل هم وزن

شاخص کل (هم‌وزن)

شاخص کل، بیانگر سطح عمومی قیمت‌ها و سود نقدی سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است و نشان‌دهنده میانگین بازده سرمایه‌گذاران در بورس است. در شاخص کل هم‌وزن، وزن همه شرکت‌ها یکسان در نظر گرفته می‌شود و به عبارت دیگر، شرکت‌ها با ارزش‌های مختلف، تأثیر یکسانی بر این شاخص دارند.

سرمایه‌گذاران برای رسیدن به درک درست‌تری از وضعیت کل بازار سرمایه، باید شاخص کل هم وزن را به صورت همزمان با شاخص کل بررسی کنند. چرا که در شاخص کل هم وزن، ضعف شاخص کل مبنی بر تأثیرگذاری اندازه شرکت بر شاخص، از بین رفته است.

بررسی شاخص قیمت هم وزن

شاخص قیمت (هم‌وزن)

شاخص قیمت، نشان‌دهنده سطح عمومی قیمت‌های سهام شرکت‌های پذیرفته شده در بورس است. در شاخص قیمت هم وزن، وزن همه شرکت‌ها یکسان در نظر گرفته می‌شود و شرکت‌های کوچک و بزرگ تاثیر یکسانی بر شاخص دارند. 

بررسی شاخص آزاد شناور

شاخص آزاد شناور

شاخص آزاد شناور، شاخص قیمت را بر مبنای تعداد سهام شناور تعیین می‌کند و در واقع آن دسته از سهام شرکت‌ها را مبنای محاسبه قرار می‌دهد که مرتباً در حال خرید و فروش شدن است. این شاخص آن بخش از سهام شرکت را که در اختیار سهامداران عمده قرار دارد و در بازار خرید و فروش نمی‌شود، مد نظر قرار نمی‌دهد. هدف از تعریف شاخص آزاد شناور، تحلیل رفتار بخشی از بازار است که نقد شوندگی بیشتری دارد.

شاخص بازار اول و شاخص بازار دوم چیست؟

شرکت‌های بورسی با توجه به پارامترهایی مانند میزان سرمایه شرکت، تعداد سهامداران، وضعیت سودآوری، تعداد سهام شناور آزاد و … به دو بازار اول و دوم تفکیک شده‌اند. شرکت‌های بورسی که ساختار مالی قوی‌تری دارند، در بازار اول و سایر شرکت‌ها، در بازار دوم قرار می‌گیرند. اگر تمایل دارید که در شرکت‌های بازار دوم سرمایه‌ گذاری کنید، می‌توانید با بررسی شاخص این بازار، تصمیمات بهتری اخذ کنید.

بازار اول

بازار دوم

تحلیل هم‌زمان شاخص کل و شاخص کل هم وزن

همانطور که اشاره شد، تفاوت شاخص کل و شاخص کل هم وزن در وزن شرکت‌ها در محاسبه شاخص است. در شاخص کل هم وزن، همه شرکت‌هایی که در محاسبه شاخص در نظر گرفته می‌شوند، چه کوچک و چه بزرگ، تاثیر یکسانی بر شاخص دارند. اما در شاخص کل، هر چه شرکت بزرگتر باشد، تاثیر بیشتری خواهد داشت.

بنابراین بررسی هم زمان شاخص کل و شاخص کل هم وزن می‌تواند اطلاعات مفیدی در مورد شرکت‌های کوچک و بزرگ در اختیار ما قرار دهد. با توجه به صعودی یا نزولی بودن شاخص کل و شاخص کل هم وزن، یکی از وضعیت‌های زیر ممکن است به وجود بیاید:

الف) بررسی حالت شاخص کل صعودی و شاخص کل هم‌وزن نزولی:

حالتی را در نظر بگیرید که شاخص کل افزایش یافته است و در مقابل، شاخص کل هم وزن کاهش یافته است.  در این شرایط می‌توان گفت که سهام شرکت‌های بزرگ و شاخص ساز افزایش قیمت داشته‌اند و سهام شرکت‌های کوچک‌تر بازار، کاهش قیمت را تجربه کرده‌اند. از طرف دیگر، با توجه به اینکه تعداد شرکت‌های کوچک بازار بیشتر از تعداد شرکت‌های بزرگ بازار است، احتمالا تعداد نمادهایی که کاهش قیمت داشته‌اند نیز بیشتر از تعداد نمادهایی است که افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند.

ب) بررسی حالت شاخص کل نزولی و شاخص کل هم‌وزن صعودی:

حالتی را در نظر بگیرید که شاخص کل کاهش یافته است و در مقابل، شاخص کل هم وزن افزایش یافته است.  در این شرایط می‌توان گفت که سهام شرکت‌های بزرگ و شاخص ساز کاهش قیمت داشته‌اند و سهام شرکت‌های کوچک‌تر بازار، افزایش قیمت را تجربه کرده‌اند. از طرف دیگر، با توجه به اینکه تعداد شرکت‌های کوچک بازار بیشتر از تعداد شرکت‌های بازار بزرگ است، احتمالا تعداد نمادهایی که افزایش قیمت داشته‌اند نیز بیشتر از تعداد نمادهایی است که کاهش قیمت را تجربه کرده‌اند.

ج) بررسی حالت شاخص کل صعودی و شاخص کل هم‌وزن صعودی:

حالتی را در نظر بگیرید که شاخص کل و شاخص کل هم وزن، هر دو افزایش یافته‌اند. در این شرایط می‌توان گفت عموم سهام بازار بورس رشد قیمت را تجربه کرده‌اند.

د) بررسی حالت شاخص کل نزولی و شاخص کل هم‌وزن نزولی:

حالتی را در نظر بگیرید که شاخص کل و شاخص کل هم وزن، هر دو کاهش یافته‌اند. در این شرایط می‌توان گفت عموم سهام بازار بورس کاهش قیمت را تجربه کرده‌اند.

سوالات متداول

شاخص به چه معناست؟

شاخص در واقع معیاری است که بر اساس آن می‌توان چیزی را اندازه‌گیری کرد. بورس نیز شاخص‌های متعددی تعریف شده است که هر کدام از آن‌ها، از منظر خود وضعیت بورس را توصیف می‌کنند. عدد مربوط به هر یک از شاخص های بورس نیز بر اساس فرمول مربوط به خود تعیین می‌شود.

هدف از بررسی شاخص های بورس چیست؟

فعالین بازار سرمایه با بررسی شاخص‌ها و مقایسه آن‌ها، یک شمای کلی از وضعیت کنونی بازار به دست می‌آورند. می‌توان با بررسی وضعیت فعلی و گذشته شاخص، روند آینده آن را پیش‌بینی کرد.

شاخص کل بورس یا TEDPIX چیست؟

شاخص کل همان شاخصی است که در رسانه‌ها بررسی شده و از آن به عنوان شاخص بورس یاد می‌شود. این شاخص بیانگر سطح عمومی قیمت‌ها و سود نقدی سهام شرکت‌های پذیرفته‌شده در بورس است.

تفاوت شاخص کل با شاخص هم‌وزن در چیست؟

در شاخص قیمت هم وزن، وزن همه شرکت‌ها یکسان در نظر گرفته می‌شود و شرکت‌های کوچک و بزرگ تاثیر یکسانی بر شاخص دارند.

محمد رزاقی کارشناس بازار سرمایه
guest
4 دیدگاه
قدیمی ترین
جدیدترین پر بحث ترین
Inline Feedbacks
View all comments
عبدالله

سلام عالی بود .

کارگزاری مفید

با سلام
رضایت شما باعث دلگرمی ماست. با تشکر

M

سلام، لیست هرکدام از گروه شرکتهایی که گفتید(مثلا لیست شرکتهای بزرگ) چطور قابل دسترسی است؟

کارگزاری مفید

با سلام
برای مشاهده پنجاه شرکت تاثیرگذار در شاخص می‌توانید به سایت “مديريت فناوری بورس تهران” و همچنین سایت “مرکز پردازش اطلاعات مالی ایران” مراجعه نمایید.
با کلیک بر روی “تاثیر در شاخص” در سایت مديريت فناوری بورس تهران، شرکت‌های تاثیرگذار به ترتیب قابل مشاهده خواهند بود.