آنچه باید درباره سهام شرکت ها بدانید!

آنچه باید درباره سهام شرکت‌ها بدانید
زمان مطالعه: 8 دقیقه
انتشار ۱۸ مهر ۱۴۰۲
تعداد بازدید: 42218
سطح مبتدی

آنچه در این مطلب می‌خوانید:

    هر سهم نماینده کوچک‌ترین واحد مالکیتی، در یک شرکت یا کارخانه است. دارنده سهام یک شرکت، به همان نسبتی که سهام در اختیار دارد، در مالکیت شرکت یا بنگاه تولیدی شریک است. برای مثال، اگر شرکتی به تعداد یک‌ میلیون سهم منتشر کرده و شخصی مالک یک هزار سهم در این شرکت باشد، او یک‌هزارم از مالکیت این شرکت را در اختیار دارد. در ادامه به بررسی مفهوم سهام‌ شرکت‌ها می‌پردازیم.

    سهم؛ قسمتی از سرمایه شرکت سهامی‌

    در ماده ۲۴ اصلاحی قانون تجارت، تعریف سهم بدین صورت است:

    سهم قسمتی از سرمایه یک شرکت سهامی‌ است که بر میزان مشارکت و تعهدات و منافع صاحب سهم در شرکت سهامی‌ دلالت دارد. شایان ذکر است که اوراق سهام، قابلیت نقل‌و‌انتقال و معامله دارند.

    در شرکت‌های دیگر سهم هر شریک را سهم‌الشراکه می‌گویند، ولی در شرکت سهامی‌ به ذکر سهم اکتفا می‌شود. مثلاً گفته می‌شود شخصی در یک شرکت دارای یک یا چند سهم است.

    دارنده سهم به نسبت سهم خود از شرکت دارای حق است و به‌موجب آن از منافع شرکت استفاده کرده و در مجمع عمومی رأی می‌دهد و در صورت انحلال از دارایی شرکت سهم خواهد برد.

    سهام‌ از نظر شکل به دو نوع با نام و بی‌نام تقسیم می‌‌شود

    ‌‌سهام با نام

    سهام با نام سهمی است که در ورقه آن، نام صاحب‌سهم گفته‌شده باشد یا در دفتر سهام‌ شرکت ثبت ‌شده باشد. سهم‌ها عمدتا با نام هستند. در این صورت دارنده سهم معلوم و مشخص است و در محل شرکت دفتری وجود دارد که شماره ردیف سهام‌ و نام دارنده در آن ذکر گردیده است. سهامی‌ که در بورس مورد معامله قرار می‌گیرند نیز بانام هستند.

    لازم است بدانید انتخاب سهام‌ با نام به این جهت بوده که شرکت مایل است، شرکای خود را بشناسد. در واقع سیاست تجاری آن ایجاب می‌کند بداند سهام‌ شرکت در دست چه اشخاصی است.

    سابقاً شرکت‌های سهامی‌ اغلب دارای سهام‌ بی‌نام بوده‌اند و سهام با نام کمتر وجود داشت. ولی در دوران جنگ جهانی اول در شرکت‌های بزرگ اروپا که اقتصاد کشور را اداره می‌کردند، کشورهای متخاصم در ممالک یکدیگر مبادرت به خرید سهام‌ بی‌نام به‌منظور جاسوسی یا اخلال در امر شرکت می‌کردند. از این‌ جهت این قبیل شرکت‌ها بیشتر سهام‌ خود را به سهام‌ با نام تبدیل کردند.

    سهام‌ بی‌نام

    سهام بی‌نام سهمی است که حقوق صاحبان سهم بی‌نام ناشی از ورقه سهم است که به‌صرف قبض و اقباض قابل‌ انتقال به دیگری است و هیچ‌گونه تشریفات دیگری برای اعتبار انتقال آن ضرورت ندارد.

    سهام‌ بی‌نام به‌صورت سند و وجه حامل بوده و دارنده آن مالک شناخته می‌شود، مگر آنکه خلاف آن قانوناً ثابت شود. اگر کسی خواست سهام‌ بی‌نام خود را بفروشد، کافی است که قیمت آن را دریافت و سهم را مانند اسکناس تسلیم کند. اگر سهم در دست هر کسی مشاهده شود، آن فرد به‌عنوان مالک شناخته‌ شده و می‌تواند از منافع شرکت استفاده کند. مگر اینکه شخص دیگری در دادگاه ثابت کند که سهم متعلق به اوست و دارنده به‌ناحق آن را در تصرف دارد.

    انواع سها‌م از نظر حقوقی

    سها‌م عادی

    سهام‌ عادی به دارنده خود، حق اعمال رای در مجامع عمومی شرکت را می‌دهند. افرادی که سهام‌ عادی یک شرکت را دارند، در سود تقسیم‌ شده آن شرکت سهیم هستند. سهام‌ عادی عموماً بخش عمده‌ای از سهام‌ منتشره را تشکیل می‌دهند. دارندگان سهام‌ عادی(سهامداران) صاحبان اصلی مؤسسه هستند. هر سهامدار عادی در مقابل هر سهم، یک حق رأی دارد و می‌تواند در اداره و کنترل کردن مؤسسه از طریق حق رأی خود، دخالت کند. سها‌م عادی فاقد سود تضمین ‌شده هستند و درصورتی‌که مؤسسه سود تحصیل کند، در سود مؤسسه سهیم خواهند بود.

    ‌سهام‌ ممتاز

    سهام ممتاز نوعی سهام با نام است که عرضه آن بیشتر در شرکت‌های سهامی خاص انجام می‌شود، شرکت‌هایی که دچار مشکلات مالی می‌شوند، ممکن است وارد فرآیند افزایش سرمایه شده و اقدام به انتشار سهام ممتاز، جهت ورود سرمایه جدید به شرکت کنند.

    سهام ممتاز که معمولاً حق رأی ندارد اما در دریافت سود سهام‌ نسبت به سهامداران عادی در اولویت قرار دارد. سود سهام‌ ممتاز، درصد ثابتی از مبلغ اسمی سهام‌ ممتاز است که میزان آن از قبل مشخص ‌شده و در اختیار مجمع نیست. سود سهام‌ ممتاز، باید قبل از سود سهام عادی پرداخت شود، حتی اگر شرکت به هر دلیل زیان‌ده یا منحل شود.

    سهام انتفاعی

    سهمی که صاحب آن، در قبال آن در شرکت سرمایه ندارد. بلکه به دلایلی شرکت آن سهم را به او داده تا اینکه فقط از سود شرکت منتفع شود و در حین تصفیه شرکت صاحب سهم نمی‌تواند ارزش اسمی سهم را مطالبه کند. در اغلب موارد از این سهام‌ برای استهلاک سرمایه شرکت استفاده می‌شود.

    انواع سهام از نظر ماهیت آورده

    سهام نقدی و غیرنقدی

    گفتیم که سرمایه شرکت از مجموع آورده‌های نقدی و غیرنقدی شرکا تشکیل می‌شود‌. در حقوق فرانسه به کسانی که آورده نقدی، یعنی پول، به شرکت می‌آورند، سهم نقدی و به اشخاصی که آورده غیرنقدی به شرکت می‌آورند سهم غیرنقدی تخصیص داده می‌شود.

    به بیان دیگر سهام‌ نقدی به سهامی اطلاق می‌شود که ارزش آن نقدا پرداخت شده و یا بخشی از آن به‌طور نقدی و بخش دیگر از طریق تعهد پرداخت شده باشد. سهام‌ غیر نقدی نیز عبارت از سهامی‌ است که قیمت آن در قالب آورده غیر نقدی شامل ساختمان، خودرو ، ماشین‌آلات، لوازم اداری، مواد اولیه و نظایر آن تأمین شده باشد.

    لازم به ذکر است آورده غیر نقدی باید تقویم و توسط کارشناس رسمی وزارت دادگستری تعیین ارزش شده باشد و گزارش مربوطه در اختیار مجمع عمومی موسس قرار داده شود. چنانچه آورده غیر نقدی توسط مجمع تصویب نشود، مدیون موظف است ظرف فاصله دو مجمع که حداکثر ظرف مدت یک ماه منعقد می‌شود، نسبت به تامین کسری ارزش آورده غیرنقدی اقدام یا تعهد خود را به صورت نقد تبدیل و تأدیه کند. در غیر این صورت تعهدات مربوطه درباره خرید سهام‌ لغو و شرکت فرد دیگری از پذیر‌ه‌نویسان را جایگزین وی خواهد کرد.

    سایر انواع سهام‌

    سهام مؤسس

    سهام مؤسس سهامی است که در ازای زحمات مؤسسان پس از تصویب مجمع عمومی به آن‌ها اعطا می‌شود. دارندگان این نوع سهام‌، در اداره امور شرکت حقی ندارند و فقط پس از پرداخت سهام‌، بهره‌ای به آن‌ها تعلق می‌گیرد. به‌بیان‌دیگر مزیت قابل‌ انتقالی است که صاحب آن، به دلیل ارائه خدمات در تأسیس شرکت سهامی‌ از قسمتی از منافع شرکت یا هنگام تصفیه شرکت از قسمتی از دارایی اضافه بر سرمایه باقی‌مانده شرکت برخوردار می‌شود.

    ‌سهام‌ جایزه

    سهام جایزه یعنی شرکت بجای پرداخت سود (به صورت وجه نقد) اقدام به توزیع سهام‌ جایزه کند. سهام‌ جایزه، یک نوع افزایش سرمایه است که سهامدار بابت سهام‌ جدیدی که دریافت می‌کند، وجهی پرداخت نمی‌کند. بلکه وجوه آن از محل سود انباشته یا اندوخته‌ها کسر خواهد شد. معمولاً پس از انتشار سهام‌ جایزه، با توجه به تعداد سهام‌ منتشر شده، قیمت ‌سهام شرکت در بازار، کاهش پیدا می‌کند. با این حال اصلاح ساختار مالی و معافیت مالیاتی تبدیل اندوخته‌ها به حساب سرمایه احتمالا باعث خواهند شد تا پس از چندی قیمت سهم افزایش یابد و سهامداران با توجه به افزایش تعداد سهام‌ خود، منافع بیشتری به دست خواهند آورد.

    سها‌م مدیریتی

    سهام مدیریتی، میزانی از سهام‌ یک شرکت است که دارنده آن طبق اساسنامه اختیار تعیین حداقل یک عضو را در هیئت مدیره شرکت دارد. در واقع به حقوق صاحبان سهام‌ مربوط به سهامداران اصلی در یک شرکت سهامی‌، سهام‌ مدیریتی اطلاق می‌شود.

    سهامداران اصلی یا تعداد سهام‌ منتشره زیادی دارند یا نسبتی از سهام شرکت را دارا هستند که به شکل قابل‌ توجهی به آن‌ها اجازه می‌دهد تا با حضور در هیئت‌مدیره اعمال نظر کرده و بر تصمیمات شرکت تأثیرگذار باشند.

    بیشتر بخوانید: سهام دلاری چیست؟

    سوالات متداول

    سهام چیست؟

    هر سهم نماینده کوچک‌ترین واحد مالکیتی، در یک شرکت یا کارخانه است. دارنده سهام یک شرکت، به همان نسبتی که سهام در اختیار دارد، در مالکیت شرکت یا بنگاه تولیدی شریک است.

    سهام از نظر حقوقی به چند دسته تقسیم می‌شود؟

    سهام از نظر حقوقی به سه دسته سهام عادی، سهام ممتاز و سهام انتفاعی تقسیم می‌شود.

    سهام موسس چیست؟

    سهام موسس سهامی است که در ازای زحمات مؤسسان پس از تصویب مجمع عمومی به آن‌ها داده می‌شود. دارندگان این  سهام‌، در اداره امور شرکت حقی ندارند و تنها پس از پرداخت سهام‌، بهره‌ای به آن‌ها تعلق می‌گیرد.

    سهام مدیریتی چیست؟

    میزانی از سهام‌ یک شرکت است که دارنده آن اختیار تعیین حداقل یک عضو را در هیئت مدیره دارد. در واقع حقوق صاحبان سهام‌ مربوط به سهامداران اصلی در یک شرکت سهامی‌، سهام مدیریتی گفته می‌شود.

    Mohammad Farrokhian کارشناس بازار سرمایه
    guest
    24 دیدگاه
    قدیمی ترین
    جدیدترین پر بحث ترین
    Inline Feedbacks
    View all comments
    الهه

    بسیار کامل و عالی، سپاس‌گزارم.

    کارگزاری مفید

    باسلام
    هدف ما کسب رضایت و خرسندی شماست.

    ناهید

    بسیارعالی بود.

    کارگزاری مفید

    باسلام
    سپاس از همراهی شما

    خزایی

    سلام سایتی هست که زیر مجموعه یک سهم مادر را دید و بررسی کرد مثلا می‌خوام شرکت‌های زیر مجموعه سایپا را ببینم.

    کارگزاری مفید

    باسلام
    از سایت مدیریت فناوری بورس می توانید زیرگروه و اطلاعات تکمیلی هر سهم را بررسی کنید.

    نادر پاشائی

    منظور از وضعیت CDS سهام چیست؟

    کارگزاری مفید

    با سلام.
    اگر وضعیت سهام شما در ذینفعان به صورت CDS باشد یعنی ناظر سهم شما ذینفعان تعریف شده است و باید برای آن کارگزار ناظر تعریف کنید. بدین منظور می‌توانید وارد ایزی تریدر شوید و درخواست تغییر کارگزار ناظر را ثبت نمایید تا طی دو روز کاری، سهم به پرتفوی مفید منتقل شود و ناظر سهم شما از CDS به مفید تغییر پیدا کند.
    جهت کسب اطلاعات بیش‌تر در خصوص این مورد می‌توانید مقاله تغییر کارگزار ناظر در ایزی تریدر را مطالعه نمایید.

    امید

    سلام
    هر شخص حقیقی حداکثر چند برگ سهم میتونه داشته باشه؟
    آیا محدودیتی داره؟

    کارگزاری مفید

    باسلام
    محدودیت برای اینکه چه مقدار مجاز هستید و میتوانید سهام داشته باشید، وجود ندارد.

    امیر

    برای دیدن تعداد سهام عادی یک شرکت چه باید کرد؟؟

    کارگزاری مفید

    باسلام
    در سایت tsetmc.com میتوانید نماد مورد نظر را جستجو و تعداد سهام آن را که قید شده است، مشاهده فرمایید.

    مهدی

    در هنگام اتمام تسویه شرکت، ایا به نسبت سهام خود از دارایی شرکت که یک زمین میباشد سهم دارد؟

    کارگزاری مفید

    با سلام.
    دارنده سهام یک شرکت، به همان نسبتی که سهام در اختیار دارد، در مالکیت شرکت یا بنگاه تولیدی حتی اگر زمین آن شرکت باشد، شریک است.

    مرتضی

    سهمی که از طریق بورس خرید و فروش می‌شود از چه نوعی هستند؟

    کارگزاری مفید

    با سلام.
    سهام قابل معامله در بازار، از نوع عادی می‌باشد.

    محمد

    با سلام
    سوالی داشتم از حضورتان ممنون میشم
    بنده از کارکنان یک شرکت پتروشیمی هستم
    که چند سال پیش بخشی از سهامش را وارد بورس کرد . اون زمان یه قرارداد صلح نامه در اختیار پرسنل قرار داده شد پس از مطالعه متوجه شدیم که بخشی از این سهام باید به پرسنل و کارمندان زیرمجموعه داده شود (متناسب با سطح تحصیلات/مدت زمان سابقه / سمت سازمانی و …)ولی متاسفانه ضمن بورسی شدن شرکت تعداد ناچیزی سهم به پرسنل به طور مساوی داده شد . شاید بشه گفت یک صدم چیزی که باید میداد.
    حال سوال هست که آیا سازمان ما تخلف کرده و ایا میتونیم جایی حقوقمون را مطالبه کنیم یا خیر
    با احترام

    کارگزاری مفید

    سلام.
    این مورد را باید از سازمان خود پیگیری نمایید.

    ناهید

    سلام سهام من 620تومانی هست ولی سود 450 بهم میدن چرا

    کارگزاری مفید

    سلام.
    لطفا در این مورد با پشتیبانی سهام عدالت (۱۵۶۹) تماس بگیرید.