اصول روانشناختی برای موفقیت یک معامله‌گر در بازار

برای تبدیل شدن به یک معامله‌گر حرفه‌ای، شناخت ویژگی‌های روانشناختی بازارهای مالی و تطبیق رفتار خود با آن‌ها امری ضروری است. بسیاری از اصول و قواعدی که در جامعه به‌عنوان رفتار صحیح در نظر گرفته می‌شوند، ممکن است مانعی برای موفقیت در بازارهای مالی شوند. برای موفقیت در این بازارها، روانشناسی نقش کلیدی دارد و بسیاری از تصمیمات تجاری تحت تأثیر احساسات، افکار و واکنش‌های ذهنی معامله‌گران قرار می‌گیرند. بنابراین، معامله‌گران باید توانایی کنترل احساسات و تصمیمات خود را به بهترین شکل ممکن داشته باشند. در این مطلب، به بررسی اشتباهات ناشی از طرز فکر معامله‌گران می‌پردازیم.

اصول روانشناسی معامله‌گر چیست؟

روانشناسی معامله‌گری به احساسات، هیجانات و وضعیت ذهنی معامله‌گر اشاره دارد که بر رفتار او در بازارهای مالی و نتایج معاملات تاثیرگذار است. این جنبه از معامله‌گری به اندازه جنبه‌های فنی مانند مدیریت سرمایه و ریسک اهمیت دارد و باید به آن توجه ویژه‌ای شد.
حتی اگر تحلیل بازار و شناسایی فرصت‌های معاملاتی به‌طور دقیق انجام شود، بدون کنترل احساسات و هیجانات، موفقیت در معاملات دشوار خواهد بود. برای دستیابی به نتایج موفق در بازار سرمایه، شناخت و کنترل سوگیری‌های عاطفی مانند حرص، ترس، امید و… ضروری است. علاوه بر این، درک رفتار بازار و احساسات غالب بر آن به معامله‌گر کمک می‌کند تا تحلیل‌های دقیق‌تری از وضعیت بازار ارائه دهد.

اشتباهات ناشی از طرز فکر معامله‌گر 

بسیار متداول است که انسان در شرایط بحرانی و هیجانی، تصمیمات عجولانه و غیرمنطقی بگیرد. در این شرایط، انسان معمولا فرصتی برای مقایسه شرایط فعلی با گذشته و استفاده از تجربیات خود پیدا نمی‌کند.

 حتی ممکن است به خاطر نیاورد که در گذشته در شرایطی مشابه شرایط فعلی، چه تصمیمی گرفته و تصمیم او چه نتیجه‌ای در بر داشته است. همین مسائل باعث می‌شود که عکس‌العمل و رفتارهای او بسیار سطحی باشد.

اگر معامله‌گر بتواند این عکس‌العمل‌ها و اشتباهات را شناسایی کند، در شرایط بحرانی می‌تواند با استفاده از دانش و تجربیات خود، با سرعت بیشتری تصمیم درست را بگیرد و از تکرار اشتباه جلوگیری کند.

برخی از این اشتباهات رایج 

• معامله‌گر حد ضرر را نمی‌شناسد و یا برای خود حد ضرر تعیین نکرده است.
• خارج نشدن معامله‌گر از یک معامله زیان‌ده با وجود اینکه می‌داند احتمال به سود رسیدن در آن بسیار کم است.
• معامله‌گر اصرار دارد که می‌داند جهت بازار حتما به کدام سمت خواهد رفت.
• معامله‌گر به جای اینکه بر پتانسیل و ساختار فعلی بازار برای به سود رسیدن تمرکز کند، بر قیمت معامله تمرکز می‌کند.
• معامله‌گر سعی می‌کند به خاطر زیان‌هایی که کرده است، بازار را تنبیه کند و از بازار انتقام بگیرد.
• معامله‌گر برای خود چارچوب معاملاتی تعریف نکرده است و یا به قواعد و اصولی که برای خود تعریف کرده است، پایبند نیست.
• معامله‌گر با وجود اینکه تغییر جهت بازار را به وضوح می‌بیند، از معامله خود خارج نمی‌شود و یا پوزیشن معکوس نمی‌گیرد.
• معامله‌گر‌ حرکت قیمت یک سهم را پیش‌بینی می‌کند و برای استفاده از آن برنامه‌ریزی هم می‌کند، اما به محض اینکه باید وارد معامله شود، احساس شک و ناتوانی می‌کند و عملا فرصت را از دست می‌دهد.
• معامله‌گر به درک شهودی خود اعتماد ندارد.
• معامله‌گر در چنین چرخه‌ای گرفتار شده است: داشتن تعدادی معامله موفق در یک بازه زمانی و سپس از دست دادن تمام سود‌های که کسب کرده است در طی یک یا دو معامله.

تکنیک‌ها و مهارت‌هایی که معامله‌گر باید کسب کند

برخی از تکنیک‌ها و مهارت‌هایی که یک معامله‌گر موفق باید کسب کند عبارتند از:

۱- یادگیری و شناخت ساز و کار رسیدن به هدف، داشتن نگاه مثبت و تمرکز کردن بر چیزی که می‌خواهد به دست آورد.

۲- یادگیری مهارت‌های لازم برای پیشرفت در معامله‌گری‌ و تمرکز بر توسعه آن‌ها.

۳- یادگیری چگونگی اصلاح خود و چگونگی واکنش‌ نشان دادن به تغییرات بنیادی بازار.

۴- مشخص کردن میزان ریسک‌پذیری خود، یادگیری چگونگی بالا بردن و اصلاح کردن میزان ریسک‌پذیری با توجه به شرایط. 

۵- یادگیری انجام معامله به محض شناسایی فرصت.

۶- اجازه بدهد بازار میزان سود را تعیین کند و مشخص کند که چه میزان سود کافی است و از ذهنیات خود برای تعیین میزان کافی بودن یا نبودن سود استفاده نکند.

۷- یادگیری چگونگی سازمان‌دهی عقاید و باورها.

۸- یادگیری روشی برای پیدا کردن نگاهی بی‌طرف نسبت به بازار و حفظ آن.

۹- یادگیری اینکه در چه شرایطی دریافت‌های شهودی‌اش نسبت به بازار قابل اطمینان است و می‌تواند بر اساس آن‌ها عمل کند.

تاثیر کمال‌گرایی بر استراتژی معاملاتی و موفق نبودن معامله‌گران

کمال‌گرایی می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر استراتژی معاملاتی داشته باشد. معامله‌گران کمال‌گرا اغلب تمایل دارند که هر معامله‌ای را به سود تبدیل کنند. این رویکرد ممکن است منجر به رفتارهای مخربی مانند عدم رعایت استاپ لاس و نگه داشتن معاملات زیان‌ده به امید بازگشت بازار، یا بستن معاملات سودآور زودتر از موعد به دلیل ترس از از دست دادن سود شود.
علاوه بر این، کمال‌گرایی ممکن است باعث شود که معامله‌گر بیش از حد بر یافتن یک «معامله کامل» تمرکز کند که در نتیجه، فرصت‌های معاملاتی مناسب از دست می‌روند. به جای جستجوی معاملات بی‌نقص، بهتر است معامله‌گران بر اجرای مداوم یک استراتژی آزمایش‌شده تمرکز کنند.

دلایل مختلفی برای عدم موفقیت معامله‌گران وجود دارد که می‌توان آن‌ها را در سه دسته اصلی تقسیم کرد. نخست، نبود مهارت‌های ضروری برای تحلیل بازار و تصمیم‌گیری صحیح می‌تواند مانع موفقیت شود. دوم، باورهای محدودکننده و ذهنیت‌های منفی ممکن است باعث اتخاذ تصمیمات نادرست در معاملات شوند. در نهایت، نداشتن نظم و انضباط در پیگیری استراتژی‌های معاملاتی و مدیریت ریسک، یکی دیگر از عواملی است که می‌تواند موجب عدم موفقیت در بازارهای مالی گردد.

دلایل موفق نبودن معامله‌گران

دلایل متعددی برای عدم موفقیت معامله‌گران وجود دارد که می‌توان آن‌ها را به سه دسته‌ی عمده تقسیم نمود:

• نداشتن مهارت‌های لازم
• عقاید محدودکننده
• نداشتن نظم

ماهیت محیط معامله‌گری از نظر روان‌شناختی

بازار اساساً متفاوت از هر محیط فرهنگی و اجتماعی است که تا کنون رفتار مناسب و مؤثر در آن‌ها را یاد گرفته‌ایم. از جمله چالش‌های روان‌شناختی غیرمعمول بازار عبارت‌اند از:

۱- همیشه حق با بازار است.

۲- پتانسیل سود و ضرر نامحدود است.

۳- قیمت‌ها دائماً در حرکت هستند.

۴- بازار محیطی بدون ساختار است.

در نهایت، موفقیت در بازارهای مالی تنها به تحلیل‌های فنی و اقتصادی وابسته نیست، بلکه نیاز به کنترل و مدیریت روانشناختی دارد. معامله‌گران باید خودآگاهی داشته باشند، احساسات خود را کنترل کنند، استراتژی‌های خود را ایجاد کرده و به آن‌ها پایبند باشند، ریسک‌ها را بپذیرند و صبر و انضباط را در معاملات خود به کار گیرند. با به کارگیری این اصول روانشناختی، معامله‌گران می‌توانند تصمیمات بهتری بگیرند و در بازارهای مالی موفق‌تر عمل کنند.

سوالات متداول